The Project Gutenberg EBook of Princo Vanc', by Eleanor Putnam and Arlo Bates

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org


Title: Princo Vanc'

Author: Eleanor Putnam
        Arlo Bates

Illustrator: Frank Myrick

Translator: Herbert Harris

Release Date: October 20, 2007 [EBook #23093]

Language: Esperanto

Character set encoding: ASCII

*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PRINCO VANC' ***




Produced by Louise Hope, David Starner, Dave Morgan, Team
Esperanto and the Online Distributed Proofreading Team at
http://www.pgdp.net (This book was produced from scanned
images of public domain material from the Google Print
project.)





  [Tipografiaj eraroj estas listigata poste de la teksto.]




PRINCO VANC'




    [Ilustrajho]


  PRINCO VANC'

  de
  ELEANOR PUTNAM kaj ARLO BATES, Litt. D.

  Ilustrita de
  FRANK MYRICK

  el la angla lingvo, lau permeso,
  esperantigis
  HERBERT HARRIS

  Rekomendita de la
  ESPERANTISTA LITERATURA ASOCIO

  THE AMERICAN ESPERANTIST CO., INC.
  West Newton, Mass., U.S.A.
  1914




  Copyright, 1914
  by
  HERBERT HARRIS

  THE AMERICAN ESPERANTIST CO., INC.

  Presejo de
  ERNEST FAIRMAN DOW
  West Newton, Mass., Usono




ANTAUPAROLO


Tre korajn dankojn mi shuldas al Sinjorinoj Hankel, Bastoul kaj
Scheerpeltz, kaj al aliaj kompetentuloj, kiuj afable tralegis la
manuskripton de chi tiu traduko, kaj pri ghi donis bonan konsilon.

Profesoro Arlo Bates estas chefprofesoro de la angla literaturo che
Massachusetts Institute of Technology, en Boston, Massachusetts, Usono,
konata autoro de multaj romanoj kaj poemaroj, kaj shatata paroladisto
pri literaturaj temoj.

"Eleanor Putnam" estas pseudonimo de Sinjorino Arlo Bates, kiu posedis
tre artistan literaturan guston, kaj kelkfoje kunlaboris kun sia edzo,
antau sia bedaurinda morto, kiu okazis antau kiam aperis chi tiu
fabelo.

La originala angleverkita libro, "Prince Vance," jam ne estas achetebla.

Al Profesoro Bates, kiu bonkore permesas la eldonadon de chi tiu
traduko, kun la originalaj ilustrajhoj, ghi estas tre dankeme dedichita
de

  La Tradukinto.




CHAPITRO I


Certe ne estis strange, ke Princo Vanc' tiel miregis, ke li sidis tutan
duonhoron nur rigardachante, nek penante movi muskolon, nek movighante
for de la segho. Estas ja kredeble, ke iu alia Princo en similaj
cirkonstancoj estus egale mutigita de la mirego,--kiel iu ajn povos
vidi, kiu volos atenti dum mi reiros al la komenco, kaj rakontos tion,
kio antaue okazis.

Per "la komenco" mi aludas la naskighon de Princo Vanc'; je kiu okazo la
potenca feino Kopeto estis elektita lia baptopatrino, de kiu tempo shi
certe ne montris sin tre dorlotema al la Princo. Ekzemple, shi insiste
postulis, ke shia baptofilo atentu la lecionojn; ke li respektu la
instruistojn; kaj (kio estis la plej ofenda postulo el chiuj) ke li,
Princo Vanc', la sola filo de la gepatroj, kaj sola heredonto de la
regno, nepre lernu obei. Cetere shi trankvile diris al la baptofilo, ke,
se li shin ne obeus volonte, certe estus des pli malbone por li; char
lerni li devos, per metodoj severaj, se lin ne lernigos pli mildaj.

Chio chi shajnis al Vanc' tre malagrabla kaj maljusta speco de parolo;
kaj oni povas imagi, ke ghi ne pliigis lian amon al la baptopatrino. La
rilatoj inter ili pli kaj pli malbonighis, ghis Vanc' farighis forta
belkreska knabo chirkaue dektrijara, kiam unu tagon venis la Blua
Sorchisto al la palaco.

Tiumatene estis okazinta inter Vanc' kaj la baptopatrino serioza
malpaco. Shi subite sin montris che la lernochambro, tute neatendita,
lau sia malagrabla kutimo; kaj kompreneble tio okazis precize dum la
momento, kiam la Princo estis frapanta (sen boksgantoj) la orelojn de
sia instruisto pro tio, ke la kompatinda maljunulo petis, ke li lernu la
limojn de la regno, kiu baldau estos lia proprajho.

"Vi vidos la limojn, preterirante ilin chiujn piede," la feino malafable
diris. "Kreskante vi farighas mallaborema, egoisma, kaj malobeema; vi
hontigas vian baptopatrinon, kaj malhonoras vian familion. Kredeble vi
baldau kunighos kun la Blua Sorchisto mem!"

"Jes, mi faros tion," obstine diris la Princo; char, kvankam li vere
neniam antaue audis pri la Blua Sorchisto, li estus dirinta ion ajn en
tiu momento, por turmenti la baptopatrinon,-- "certe, mi faros tion. Mi
volus lin vidi. Mi esperas, ke li venos ghuste hodiau!"

"Kaj pri mi, vi malbona knabo!" ankorau pli kolere diris Kopeto, vigle
frapante la plankon per sia bastono, "mi promesas, ke vi sufiche deziros
min, antau ol vi min trovos; kaj malghojo faros vin pli sagha, antau
kiam vi revidos mian vizaghon."

"Nemulte mi sopiros al vi, kun viaj admonoj kaj riprochoj!" respondis la
malrespekta Princo; kaj, kiam shi subite malaperis antau liaj okuloj,
lau sia miriga kutimo, li komencis jheti librojn al la kapo de sia
instruisto, grave ghenante la malfelichan homon, kiu opiniis, ke lia
sorto estas tre malbonshanca, kaj volis, ke li povus esti hakisto en la
regha arbaro, au io ajn, prefere ol tio, kio li estas.

Post kiam li jhetis la tutan aron da libroj, kaj post kiam la
tabulvishiloj, la kretajhoj, kaj la montrabastono ilin sekvis, la Princo
shovis la manojn en la poshojn kaj, fajfante melodion, kiun li estis
audinta de iu gurdo, senzorge iris al la fenestro. Precize tiam liaj
dekdu junaj fratinoj estis duope venantaj en la korton, post la matena
promeno kun la guvernistinoj. La Princinoj estis tiel bonaj, kiel la
Princo estis malbona, kaj certe ne povus esti pli bela vidajho, ol la
dekdu reghaj knabinetoj, pashetantaj tiel ghuste kaj dece. Chiu havis
verdeveluran manteleton, puran pajlan chapon, kaj verdan franghhavan
sunombreleton; chiu elmontris beletajn flavajn duongantojn kaj afablan
rideton, kaj chiu havis rozkoloran vizaghon, kaj okulojn similajn al
belebluaj globetoj. Estis do tre maldece, ke Princo Vanc' tiel laute
ekkriis "Bo!", ke chiu Princino eksaltetis unu plenan futon supren de la
tero, kaj la guvernistinoj vere almetis la manojn al la koroj. Tio tamen
multe ghojigis la Princon kaj, post la malapero de la fratinoj, li
ankorau fajfante staris apud la fenestro, havante la manojn en la
poshoj kaj malbonan grimacon sur la vizagho.

"Via Princa Moshto," humile komencis la instruisto, "via Princa Moshto
vere ne devas meti viajn princajn manojn en la princajn pantalonposhojn,
nek fajfi tiun abomenindan melodion. Se la Reghina Moshto vin audus,
shi certe senkapigus min."

"Kial mi devus zorgi pri tio?" senghene demandis la Princo; kaj precize
je tiu momento, li ekvidis la Bluan Sorchiston malsupre envenantan la
korton.




CHAPITRO II


Kion ajn alian oni povus diri pri la Blua Sorchisto, neniu iam nomus lin
belulo. Liaj nazo kaj mentono estis longaj kaj pintaj, la brovoj grandaj
kaj densaj, la dentoj akraj kaj elstarantaj el la busho; kaj chiuj
partoj, hararo, hauto, dentoj kaj vestajhoj, estis tiel bluaj kiel
sennuba chielo en Junio. Li ankau havis kutimon fortege skui la kapon,
lau tre konfuzanta maniero, ghin tiregante maldekstren kaj dekstren,
kiel ludmandareno. Li brave eniris la korton de la palaco, kvazau la
tuta apudajho apartenus al li; kaj, ekvidante Princon Vanc' supre che la
fenestro, li levis unu fingron, longan, maldikan, kaj bluan kiel
delfinia floro, kaj signofaris ke li venu malsupren.

La Princo shancelighis. La Blua Sorchisto certe ne estis sufiche bela,
ke oni dezirus alproksimighi, sed Vanc' okaze rememoris, ke lia
baptopatrino shajnis grave malaprobi chi tiun saman sorchiston; tial,
por malplachi Kopeton, la Princo obeis la mansignon kaj malsupreniris.

Vidata proksime, la Sorchisto aspektis ech pli malbela ol malproksime.
Liaj lipoj estis bluaj kaj, kiam li malfermis la bushon, oni vidis, ke
blua ankau estis ech la lango.

"Nu!" li diris al la Princo per iom chagrenita vocho, "mi opinias, ke vi
atendigas min sufiche longatempe, kvankam mi nur venis por lernigi al vi
kuriozan artifikon."

"Tio estas bona," respondis Vanc', tuj interesata; "mi tre ghuas
artifikojn. Kio ghi estas?"

"Ghi estas en chi tiu," diris la Blua Sorchisto, montrante belan oran
bombonujon. "Nur konsentigu iun, ke li manghu unu el chi tiuj bombonoj,
kaj vi vidos kion vi vidos."

La Princo ekprenis la skatolon, kaj malfermis la bushon por fari alian
demandon; sed, antau ol li povis eligi unu solan vorton, la Blua
Sorchisto tute malaperis, kaj Vanc' staris sola. Malrapide kaj penseme
li supreniris, demandante al si, kio povas esti la artifiko.

"Unue mi ghin provos je la instruisto," li decidis, "char certe ne
ghenos min, kio ajn okazos al li, kaj mi vere devas sciighi, kio estas
la kurioza ruzo."

Li do ridetante aliris al la instruisto, kaj prezentis la malfermitan
bombonujon; kaj la simplanima maljunulo, nenion suspektante, riverencis
kaj ridetis, pro la granda honoro ricevata de la Princa Moshto, kaj tuj
englutis unu el la bombonetoj.

Jen kio okazis. Puf! La malfelicha instruisto tuj mallongighis simile al
teleskopeto, kaj ighis malgranda kiel pigmeo. Efektive estus tiel utile
havi nenian ajn instruiston, kiel havi tian etulon!

Kiel Princo Vanc' ridegis! El chiuj sorchistoj, kiujn li jam konis
(kvankam tiel juna, lia Moshto estis koninta multajn sorchistojn; li
preskau chiam renkontis kelkajn, kiam, elgrimpinte el posta fenestro,
li forkuris por fishkapti), li opiniis, ke la Blua Sorchisto estas la
plej amuza, kaj estas elpensinta la plej komikan ruzajhon.

"Ho ve! Via Moshto," diris la kompatinda instruisto, per tiel eta vocho,
ke la Princo apenau povis lin audi. "Ho ve! Kio estas? Certe mi sentas
min tre stranga; ja treege!"

"Vi aspektas pli stranga ol vi povas vin senti," respondis la malica
Princo, ghoje ridachante.

Li prenis la malfelichan instruiston, metis lin sur la fenestron, kaj
ridis ghis liaj flankoj doloris. Poste li komencis konsideri, kiel li
povas plej facile fari petolajhojn, kaj sin amuzi, per la bombonoj, char
ili ne estis multnombraj; kaj, estante sagaca juna fripono, li fine
elpensis jenan projekton: enmeti ilin en la glaciajhon, kiun oni en tiu
momento estis preparanta por la regha chefmangho; tiamaniere chiu
almenau manghetos porcion de la sherca frandajho; kaj, shtelirante en
la kuirejon, la malbona junulo sukcesis efektivigi tiun malican kaj
dangheran intencon.




CHAPITRO III


Chiuj rigardis la Princon, kiam li chetable rifuzis la glaciajhon. Tio
estis nekredebla. Neniu estis audinta, ke li iam antaue tiel agis. La
dekdu junaj Princinoj, kvankam tro bone edukitaj por diri ion,
rigardegis sian fraton per siaj dudekkvar bluaj okuloj, kaj rondigis la
dekdu bushetojn pro surprizo.

Okazis, ke la Regho, shatante la glaciajhon, kelke da minutoj senchese
manghadis; kaj, kiam li levis la okulojn, li vidis, ke la Reghino jam
estas tiel malgranda kiel kulero, kaj chiuminute etighas.

"Karulino," li serioze diris, "vere mi ne opinias, ke vi devus,--kaj
cetere, antau la okuloj de la infanoj; nur konsideru, kian maldecan
ekzemplon vi montras."

"Mi estas certa, Via Moshto," iom malafable respondis la Reghino, char
la subita kuntirigho preskau faris al shi kapturnigon,-- "mi estas
certa, ke mi ne povas imagi, pri kio vi babilas. Maldecan ekzemplon,
vere! Vi devus observi vian propran konduton. Mi tute ne povas imagi,
kion la infanoj opinios pri vi, vidante ke vi tiel malgrandighas."

Je tiu momento Iliaj Moshtoj chirkaurigardis al la filinoj. Tiuj chi
nur havis la amplekson de alumetoj! La gereghaj okuloj serchis laulonge
de la tablo; chiu persono tiea sin montris pigmeo!

    [Ilustrajho]

Teruro kaj timo plenigis chiun animon, krom tiu de la Princo. Li
preskau frenezighis pro ghojo, char lia ruzo tiel sukcesis. Estas vere,
ke li unue elkuris el la manghochambro, char li chiam kutimis forkuri,
farinte ian abomenan shercon; tamen li baldau kuraghis reveni, kaj iris
kaj reiris chirkau la tablon, preskau mortante pro ridado pri la
malgranduloj, senpotence sternighantaj sur la grandaj seghoj.

La Princo servis al si fruktojn, kukojn kaj bombonojn de la tablo. Li
sidigis la reghan patrinon sur la sukerujon, kaj enmetis la kompatindan
Reghon en la salujon. La Chefkancelieron, kiun Vanc' aparte malamis, li
enpushis en la piprujon, kie la maljuna perukhava dando certe post
minuto estus mortinta pro ternado, sed la Blua Sorchisto bonshance
aperis, kaj donis al la malfelicha hometo subitan banon en lavpelveto.

"La sorchilo bone funkciis, chu ne?" diris la Blua Sorchisto ridachante,
kaj metante la Chefkancelieron, palan kaj malfortan, sur fenestro por ke
li sekighu en la sunbrilo.

"Ho, treege bone," vigle respondis Vanc', kvankam li sekrete tre timis
chi tiun apartan sorchiston, kiu shajne aperis kaj malaperis multe pli
subite ol la ordinaraj sorchistoj, al kiuj la Princo kutimis.

"Estas domaghe, ke vi ne povos ilin reshanghi," penseme diris la Blua
Sorchisto, tirante siajn densajn brovojn per la longaj bluaj fingroj.

"Kion?" ekkriis la Princo, konfuzite faliganta la patron en la
pudingsaucon, kaj tute ruiniganta la reghajn robojn. "Ne povos ilin
reshanghi? Sed vi _devos_ ilin shanghi, se mi ordonos."

"Ho, koncerne tion," nezorgeme respondis la Blua Sorchisto, la Reghon
liavice trempante en pelveto, "iaokaze tio, kion vi diras, estas tute
negrava. Unue, nenia sorchisto estas devigata obei iun ajn, kiu nescias
mem obei; kaj due, neniu, krom la Fragokolora Sorchisto, povas
malfunkciigi chi tiun apartan sorchilon."

"Nu, do, iru kaj venigu la Fragokoloran Sorchiston," arogante ordonis
Vanc', flankenlasante la unuan diron de la Blua Sorchisto.

"Venigu lin vi mem!" estis la respondo. "_Mi_ ne bezonas lin. Negrave
estas al mi, vi scias; chi tiu ne estas familio mia."

"Sed kie loghas la Fragokolora Sorchisto?" pli humile demandis la
Princo.

"Mi tute ne scias," malatente respondis la Blua Sorchisto; "kaj,
pripensinte ghin, mi opinias, ke mi ne ghenos min pri tio. Kial mi
devus?"

"Sed la kulpo estas tute la via," balbutis Vanc' ekplorante, kaj
sidighante sur sian onklon, la Duko Ogi, ech ne rimarkante lin, ghis la
Duko tiel baraktetis, ke Vanc' eksaltis pro timo, supozante ke li sidis
sur rano. "Vi certe enigis min en la embarason."

"Nun vi estas tedema," diris la Sorchisto oscedante; "mi neniam shatis
tedulojn."

"Sed mi ne scias kion fa-a-ri!" plorkriis la Princo.

Je tio la Sorchisto nur ridis terure, kaj tute malaperis, lasante la
malbonan junulon laueble elighi el la embaraso.




CHAPITRO IV


Princo Vanc' kelke da tempo iom brue daurigis la ploradon, kvankam oni
devas konfesi, ke li tion faris pro kolero, pri la Blua Sorchisto, pli
ol pro bedauro pri sia propra malbonfarado. Ech tiam ne forte impresis
lin tio, ke lia petolajho kredeble sin montros tre grava afero; kaj post
iom da tempo li vishis la okulojn kaj, kolektinte siajn ideojn, li
ankau kolektis la hometojn, kaj ilin kunaranghis che unu ekstremajho de
la regha manghotablo.

Ili farighis tiel charma bildo, en siaj ceremoniaj roboj kaj etaj
juveloj, ke Vanc' estis de ili ravata, kaj deklaris ke ili estas pli
interesaj ol blankaj musoj au ech kobajoj. Cetere li povis audi ilin,
se li auskultis tre atente, disputantajn kaj kulpigantajn, unu la
aliajn, pri la okazintajho; kaj tio shajnis al la malica Princo tiel
ridinda, ke li frotis la manojn kaj vere dancadis pro ghojo.

Sed kiam la palaca kato eksaltis sur la Chefkancelieron kushantan sur la
fenestro, kaj lin forportis en la busho, nur tiam Vanc' komencis iom
timi, kaj kompreni ke (char estas lia kulpo, ke la tuta familio jam ne
povas sin defendi) li mem nun devas ghin gardi kaj protekti kontrau
dangheroj.

Li malfacile sukcesis liberigi la Chefkancelieron de la fauko de la
regha kato, kaj tuj komencis kashi la malgrandajn familianojn en
senriskaj lokoj por la nokto. Kelkajn li enmetis en la vitrajn
lilitasojn de la lustroj; aliajn, en la fendetojn de la oraj ornamajhoj
sur la muro; kaj, por la Gereghoj kaj la dekdu Princinoj, li trovis
belan chambron en rozerugha porcelana konko, kiu pendis de la plafono
per arghentaj chenoj, kaj estis kutime uzita por la bruligado de
parfumoj kaj spicoj, por bonodorigi la aeron en la manghochambro.

Farinte tion, la Princo iris por enlitighi; sed la palaco shajnis tre
malplena kaj silenta, kaj la Princo sin trovis tiel malkuragha kaj
timigita, ke eble li tute ne ekdormus, se li ne estus kontentigita per
la penso, ke almenau ne okazos morgauaj lecionoj; char la instruisto
estas tro malgranda por instrui lin, kaj la gepatroj tro etaj por lin
obeigi.

"Mi iros al la konfitajhejoj," li dormeme murmuris en si. "Nun estas
neniu, kiu min malhelpos. Matene mi komencos per la prunoj kaj la mielo,
kaj mi havos tiom da fruktokukajho kaj makaronoj, kiom mi iel povos
manghi."

Sed, malfelicha Princo! Je la mateno li eksciis, ke liaj intencoj tute
ne realighos. Kiam li malsupreniris por matenmanghi, malsaghe revanta
pri kolomba pastecho, alaudajho kun spicsauco, forta kafo (kiun oni
permesis al la Princo nur je festotagoj), kaj sennombraj rostitaj
buterpanoj kaj marmelado, estis grava renverso al liaj esperoj, trovi en
la manghochambro, pashegantan tien kaj reen, la kruelan kaj furiozan
Generalon Bopi; kiu, bonshance por si, faris chasadon en la arbaro la
hierauan tagon, kaj tial konservis sian plenan amplekson. Li jam
eltrovis la staton de la palacaj aferoj kaj, anstatau malghojighi pro
tio, li evidente estis tre felicha, kaj intencis plejeble profiti pro la
okazintajho. Li estis surmetinta la plej belan reghan kronon, kiun oni
nur surportas dum gravaj festtagoj, kaj, kovrinte la shultrojn per
mantelo el regha ermenfelo, li fiere paradiris tien kaj reen, tre
kontenta pri siaj novaj insignoj kaj la rezultanta sento de potenco.

Vanc' neniam povis diri, kiel ghi okazis, sed li subite eltrovis, ke
detruitaj estas liaj revoj pri la agado lau lia bontrovo, kaj la
lauvola ordonado al la servistoj; kaj li trovis sin elpelita, kaj
shovita eksteren sur la shtuparon de la palaco;--li mem, la Princo
heredonta la reghan tronon, estis forpushita for de sia propra pordo,
kaj ordonita forlasi la regnon, au la morton atendi.

"Sed mia familio!" kriis Vanc', "mi ilin kashis for de la kato, kaj nun
ili malsategos. Neniu krom mi mem povos ilin trovi!"

"Pri ilia malsatego mi ne ghenas min," indiferente respondis la
Generalo, "sed mi preferas ke la palaco estu liberigita de la tuta
fiinsektaro; tial vi povas enveni kaj ilin kolekti. Sed rapidu, au mi
instigos la reghajn sanghundojn kontrau vin."

Post tiel bruta minaco, la kompatinda Princo rapidis por kunigi siajn
parencojn el la fendetoj kaj anguloj, en kiuj li estis kashinta ilin. Li
estis ilin shovanta en siajn poshojn, ne pensante pri iliaj sentoj, kiam
li okaze rememoris la pupdomon de siaj fratinoj, kiu ne nur enhavis
sufiche da dormochambroj, salonoj kaj manghochambroj, sed ankau estis
bone provizita per chio, kion la koroj de hometoj povas deziri. Chi tiun
li humile petis de la nova regho, kaj ghin ricevinte li enpakis siajn
familianojn, kiel eble plej bone zorganta pri ilia komforto.

Grimacanta lakeo ligis la dometon sur la dorson de la Princo, sammaniere
kiel stratorgenisto portas sian orgeneton, kaj poste eligis lin el la
palaco per subita pusho, kiu preskau shovis lin kapantauen al la fundo
de la shtuparo. Antau li kuris ridantaj paghioj, kaj la Princo
rememoris, ke li multfoje ektiris iliajn nazojn, kaj enpikis la krurojn
per pingloj. Chiu shajnis kore felicha vidante lin foriri.

"Koran adiauon al fripona kanajlo!" diris la palaca hundo; "vi neniam
plu suprenmetos mian viandon en arbon, kie mi ne povas ghin atingi."

"Elighu!" akre diris la regha kato. "Kontenta mi estas, char vi estas
elpelita el la domo. Ni esperu, ke ni nun povos dormeti agrable, kaj ke
oni ne piedpremos mian voston, nek shutos flartabakon en mian vizaghon."

"Ne faru al vi la penon iam reveni," rauke blekis la pavo. "Miaflanke
min tedegas la pofaska fortirado de miaj plej belaj vostplumoj. Mi certe
esperas, ke mi neniam revidos vin."

Simila estis la sento de chiu estajho en la reghaj ghardenoj. La cervoj,
la gazeloj, la cignoj, la fenikopteroj, la papagoj, ech liaj propraj
blankaj musoj kaj kobajoj, esprimis sian felichecon pro lia foriro; kaj
esperis ke li neniam plu revenos. Chiu vivanta kreitajho ghojegis, kiam
la regha almozulo estis insulte forpelita for de la patraj ghardenoj,
kaj estis lasita sole staranta sur la shoseo, jam kore bedauranta sian
petolajhon, kaj tute nescianta, kion fari pri la korteganaro, kiun li
portas sur la dorso.




CHAPITRO V


Konsiderante ke Princo Vanc' neniam faris ion por si mem, neniam ech
kunligis siajn proprajn lachojn, estis por li iom malfelicha sorto, esti
elpelita en la nekonatan mondon, devigata zorgi pri si mem, kaj pri la
tuta korteganaro. Unue li preskau sentis tenton forjheti la skatolon,
kaj kun ghi chiujn siajn parencojn; sed, kvankam oni ne povus supozi, ke
li nun tre multe amos la gepatrojn, kiam estas tiel malmulto da ili por
esti amata, tamen Vanc' havis bonan koron sub sia malsagheco, kaj tial
li formarshadis, kun la embarasa korteganaro fikse ligita al la
shultroj.

Mi ne estas certa, ke li ne intence iom skuis ghin; char mi ofte vidas
malgrandulojn, kiuj svingas kaj ekskuas pakajhojn, kiujn ili
kontrauvole portas. Certe la Gereghoj kaj la korteganoj preskau
marmalsanis, kvankam estante sur tero, pro la shancelado kaj svingado de
tiu nova speco de veturilo.

Princo Vanc' ne havis la plej malgrandan ideon pri la demando, kien li
iros. Li kompreneble sciis, ke li deziras trovi la Fragokoloran
Sorchiston, sed li tute ne sciis kie loghas tiu persono, nek kiel agi
por lin trovi; tial li nur rapidiris laupove, por forighi de la palaco,
timante ke la nova regho eble pentos, ke li ne senkapigis lin, kaj
sendos iun por lin kapti.

Estis chirkau la sunsubiro, kiam li alvenis al belega kampo, kiu kushis
lau la bordo de largha, malluma rivero; kaj Vanc', nun duone mortanta
pro malsato, ghojege eltrovis ke tie sin montras sennombraj sovaghaj
fragoj, tute rughigante la teron. Unue li chirkaurigardis, serchante
iun, kiu ilin kolektos por li, sed kompreneble li trovis neniun; tial li
demetis sian pakajhon kaj komencis manghi tre rapide, ne atentante la
regulojn de bona societo.

Li ech ne ekpensis, ghis li estis sin pleniginta ghis la gorgho, ke liaj
kunvojaghantoj eble povas ankau malsati. Tiam li malfermis la skatolon,
kaj ilin ellasis, kun granda plezuro rigardante iliajn ridindajn movojn,
dum ili faletis kontrau malgrandajn shtonetojn, au implikighis en la
herbajho, kaj senforte baraktis, kvazau kaptitaj en ia terura densejo.
Du-tri sidighis chirkau unu maturan beron, kaj regalis sin per ghi tie,
kie ghi kushis; aliaj trinkis gutojn de la vespera roso, kiu jam
briletis sur la trifolioj kaj ranunkuletoj; dum la Chefkanceliero, kiu
shajnis chiam renkonti malfacilajhojn, iel malpacighis kun granda, verda
akrido,--kaj la batalo farighis tiel furioza, ke oni ne povus scii, kiu
elighos vivanta, se Vanc' ne alirus por helpi la malfelichan sinjoron,
kaj fortimigus la insekton.

Malgrau tiuj malagrablaj cirkonstancoj, la kompatindaj nobeloj chiam
konservis iom de la manieroj de la kortego; kaj iliaj ridetoj kaj
majestaj movoj, iliaj kapklinoj kaj salutoj, kauzis al Vanc' tiajn
fortajn paroksismojn de ridado, ke li chirkaurulighis sur la herbo.

Kiam mallumighis, li tamen chesis ridi, kaj sopire pensis pri sia mola
lito, kun la silkaj kapkusenoj kaj lanugaj kovriloj; sed verdire li
estis tiel laca, ke li apenau povis teni la okulojn malfermitaj; kaj,
tuj post kiam li elprenis la malgrandajn parencojn kaj amikojn el la
malseka herbajho, kaj metis ilin sendifektajn en la skatolon, li mem
kushighis sub etendighanta fagarbo, kaj profunde kaj dolche ekdormis.

La mateno trovis la Princon iom refreshigita, kaj alportis al li freshan
decidemecon. Li decidis ekforiri por serchi la Fragokoloran Sorchiston,
lasante nenian rimedon neprovita, ghis li eltrovos lin, kaj konsentigos
lin reshanghi la aliformitan korteganaron en ghian staton antauan. Li
do alshultrigis la skatolon kaj brave ekpashis sur la vojo, tute
nesciante kien li iros, kaj jam komencante bedauri, ke li ne sufiche
atentis siajn lecionojn, por ke li nun almenau sciu, al kiu direkto lia
propra regno sin etendas.

Li jam piediris unu-du horojn, kiam li vidis apud la shoseo viron,
kolektantan lanugon de la altaj kardoj, kiuj vegetis laulonge de la
vojo.

"Hola!" kriis la Princo. "Kion vi esperas fari el tiu?"

"Litkusenegojn," mallonge respondis la viro, ne chesante labori.

"Ho!" diris Vanc' sin sidigante sur shtonon, kaj demetante la skatolon
apude. "Vi faros el ghi litkusenegojn, chu vere? Ili certe estos tre
molaj."

"Leontoda," respondis la viro.

"Leontoda?" ripetis Vanc'. "Tio signifas nenion."

La viro ruzeme balancis la kapon sed diris nenion. Li estis
strangeshajna persono, portanta vestaron fabrikitan el chiuspecaj
kunflikitaj pecetoj; kaj tiel malgrasa kaj velkinta li estis, ke la
Princo, nur vidante lin, farighis malsata.

"Chu vi volas diri, ke el leontoda lanugo vi farus pli bonajn
kusenegojn?" demandis Vanc', kies cerbo farighis pli komprenema per la
vojaghado.

La alia kapjesis.

"Kial do vi ne diris tion? Vi ne estas muta."

"Spirajho," mallonge respondis la malgrandulo.

Li movighis de la tufo de kardoj, kiun li estis nudiginta, al apuda; kaj
dume turnighis kolektante siajn piedsignojn, por reuzi ilin kaj eviti la
necesecon fari novajn.

"Certe vi estas la plej avara homo, kiun mi iam vidis," kolerete
deklaris la Princo. "Mi ne estus tiel shparema pri la piedsignachoj;
neniu alia zorgus por ilin kolekti; kaj, pri la spirajho, vi povus
malshpari iom pli da tio; ghi kostas nenion."

La viro ne atentis chi tiun iom malghentilan diron, sed tre diligente
daurigis sian laboron.

"Ho, iom parolu!" diris Vanc', chiun minuton farighante pli kaj pli
senpacienca; "vi povas almenau sciigi al mi kiel trovi la Fragokoloran
Sorchiston."

"Kial?" demandis la viro, unuafoje montrante intereson.

"Mi iros por serchi lin."

"Pli bone ne," estis la respondo de la malgrandulo.

"Kial ne?"

"Terure eluzos shuojn," respondis la alia. Tiam li chesis, kaj kolektis
la spirajhon, kiun li uzis por tiu parolo (de li, nekutime longa), kaj
daure eltiradis la kardlanugon.

"Sed mi devos lin trovi," persiste diris Vanc', denove kolerigita de tiu
respondo. "Kie li loghas?"

"Nescias," mallonge respondis la kolektanto.

Vanc' levighis de la shtono kun senpacienca movo, kaj tiel subite
ekprenis la skatolon, ke la dentoj de la tuta korteganaro klaketis.

"Nu!" li akre diris. "Vi certe estas la plej shparema homo, kiun mi iam
vidis. Vi ech ne povas donaci afablan vorton."

"Ho, ne!" respondis la maljunulo, tre surprizita. "Neniam donacas ion.
Kion vi donos por la pupoj?"

Al kelkaj personoj, tiu demando eble povus shajni pura idiotajho; sed,
iom strange, Vanc' okaze rememoris ke, antau kelkaj tagoj, kiam li
turmentadis siajn fratinojn, tiujn dekdu modelojn de konveneco, kaj
plenigis iliajn bluajn okuletojn per larmoj, forprenante iliajn
ludilojn, li uzis precize tiujn samajn vortojn. Li iom klinis la kapon;
tamen, decidinte montri sentiman mienon, li diris: "Ne parolu sensence!
Diru al mi la vojon al la Fragokolora Sorchisto chi tiun minuton!"

Sed, liasurprize, kie estis starinta la stranga maljunulo, tie nur estis
ruste nigra korvo, tre chifita kaj difektita, sed havanta rimarkindan
paron da rughe brilantaj okuloj.




CHAPITRO VI


"Mi devas atentigi vin," severe diris la korvo, "ke, konsiderante la
fakton, ke neniu vin invitis al chi tiu koncerto, kaj ke vi ne havas
bileton por rezervita sidloko, shajnus pli dece, se vi restus kvieta, ne
interrompante la koncerton."

"Koncerton!" ekkriis Vanc' konfuzite. "Ne estas koncerto!"

"Sed estos," respondis la birdo, pli severe ol antaue. "Mi mem estas
kantonta. Unue, mi kantos amkanton. Silentu!"

Kaj, sen pli da preparado, ghi komencis, per terure rauka kaj rompita
vocho:

  "Snip-snap, frip-frap,
      Bunga li, tiu chi kagh';
  Ghip-ghap, nip-nap,
  Tungati tinum, ghi mi sap',
      Donu botelon fromagh'."

"Ho, fi!" kriis la Princo, "Vi vere devas scii, ke tio estas
sensencajho! Ghi certe signifas nenion."

"Kiel vi scias?" demandis la korvo, rigardegante la Princon per ghia
briletanta okulo. "Chu vi komprenas la lingvon de amo?"

"Ne," pli humile diris Vanc', "mi devas konfesi, ke ne; kvankam mi chiam
audis, ke ghi estas tre vanta."

"Parolante pri la limoj de reg--" malatente komencis la korvo; sed la
Princo tuj interrompis.

"Neniu estis parolanta pri limoj," li akre diris; "vi mem tion
elpensis."

"--no," trankvile daurigis la korvo, tute ne atentante la interrompon
de la Princo, sed flanken turnante la kapon, kaj malice elrigardante el
unu okulo, "estas tre utile koni ilin, kaj ekzistas diversaj metodoj
ilin lerni. Kelkaj personoj lernas ilin en lernejo; tio estas unu
metodo; kelkaj vojaghas; tio estas--"

Sed, antau ol ghi povis daurigi la frazon, Vanc' ekprenis shtonon kaj
ghin jhetis al la birdo. Terure blekante, la korvo suprenflugis en la
aeron, rondirante pli kaj pli supren, ghis kiam ghi malaperis en la
zenito.

"Dek kontrau unu mi vetas, ke tio estis Baptopatrino mem," malkontente
murmuris Vanc', reprenante la skatolon kaj ekirante lau la polva vojo.

La tutan ceteran tagon li marshis, pli kaj pli lacighante, ghis je la
sunsubiro li alvenis al tre maljuna virino, sidanta apud granda arbo,
sur la bordo de la rivero.

"Hola!" kriis Vanc', ne tro ghentile. La velkinta maljunulino rigardis
la riveron, la arbon, la chielon, chion krom la polvokovrita Vanc'.

"Nu!" li diris ankorau pli malghentile, "kial vi ne respondas kiam oni
parolas al vi? Chu vi scias, kiu mi estas?"

La maljuna virinacho sulkigis la frunton kaj levis la grizajn brovojn,
ankorau ne rigardante lin.

"Ne," shi trankvile respondis, "mi opinias, ke ne. Vi similas
shupoluriston, havante tiun skatolon sur la shultroj, sed shupoluristo
pli ghentile parolus."

Kolera rediro saltis al la lipoj de la Princo, sed, antau ol ghi povis
elighi, terura sono el la skatolo subite frapis liajn orelojn.
Konsternite li demetis la pupdomon, kaj ghin malfermis, por eltrovi, kio
okazis al la familio.

Sur la planko, meze de la plej granda chambro en la pupejo, estis la
tuta korteganaro, kunveninte chirkau la maljuna Regho, kiu estis
sveninta pro malsatego.

"Li mortmalsatis!" kriis la Reghino, per penetranta malghoja vocheto.

"Mi mem malsategas!" blekis la Chefkanceliero, per akra sed eta kriego.

"Ni chiuj malsategas!" akre kriis la tuta korteganaro, per vochoj
pli-malpli audeblaj.

"Nu," diris Vanc', vidante la suferojn de la hometoj, "mi devas diri, ke
estas treege malafabla konduto, esti malsategaj. Ili chiam malsategas."

"Treege!" ehhis la maljunulino mokridante.

Tiel parolante, shi elprenis, el sub sia senkolorighinta mantelo,
korbon, en kiu estis delikataj blankaj kukoj, fruktoj kaj mielo. Tiujn
shi komencis manghi, kun granda ghuado, shajne tute ne pensanta pri la
Princo, nek pri lia familio.

"Ho, atentu!" li kriis, "donu al mi pecon de tio! Miaj korteganoj duone
mortas."

"Efektive?" shi respondis, trankvile machadante.

"Jes!" brukriis Vanc', vane penante ion ekpreni el la plena korbo, "kaj
mi devas havi kukon, per kiu nutri ilin."

La maljunulino ne kontraustaris, sed simile al birdo shi nur saltflugis
al brancho de arbo, kie shi sidis manghante tiel trankvile kiel antaue.

"Efektive!" kriis la malfelicha Vanc' surprizegite, "chu vi ankau estas
Baptopatrino? Vi kapriolas sammaniere."

"Shi estas amikino mia," respondis la maljunulino. "Krom tio, mi chion
scias pri vi mem."

Vanc' povis nur petegi kompaton, kaj fine la strangulino aljhetis al li
duonon da kuketo.

"Jen sufiche por via familio."

Vanc' provizis la etulojn, kaj poste komencis humile peti kelke da
pecetoj por si mem.

"Atendu," diris la virino, sur la brancho super lia kapo, "ghis mi
vidos, kio estas en la manghajhejo."

Tre subite shi malaperis, sed baldau, en la flanko de la arbotrunko,
malfermighis fenestreto, el kiu la sulkplena maljuna vizagho elrigardis.

"Jen kelkaj sekaj panpecoj el la shranko," shi diris. "Vi povos havi
ilin. Mi opinias, ke ili estos sufiche bongustaj kun iom da mielo."

Tion dirante, shi proponis du-tri shimohavajn panpecetojn, kiujn Vanc'
kiel eble bonhumore akceptis.

"Kie estas la mielo?" li demandis, chagrenite rigardanta la sekajn
pecetojn.

"Ho, mi manghos la mielon, dum vi manghos la panpecojn. Tio sendube
estos la plej bona plano."

"Mi opinias ke vi estas sufiche avara!" li kolere kriis.

Sed, ho ve! Post tiu parolo, la pano forlasis liajn fingrojn, kaj aperis
en la mano de la maljunulino.

"Ho, tre bone," shi diris; "tute lau via elekto. Vi kompreneble ne
estas devigata ilin ricevi."

La kompatinda Vanc' apenau ne ploris pro chaghreno kaj malsato, kaj chi
tiu lasta malfelichajho tute rompis lian fieron. Li tiel humile petis la
panon, ke fine la stranga maljuna virinacho pentis, kaj ghin redonis;
kaj neniam estis io pli bongusta al li, ol tiuj sekaj shimohavaj pecetoj
da pano.

"Vi povos tie dormi, kie vi estas," diris la maljunulino, kiam li finis
la manghadon; kaj shi brufermis la fenestreton, neebligante ke iu ajn
sciu, kie ghi estis aperinta.

"Ho, flankeparolante," shi kriis post momento, elpushante la kapon tra
la arboshelo, lau maniero kiu shajnis tre maloportuna, "pri tiuj limoj,
vi memoras, kaj pri la Fragokolora Sorchisto, mi jhus estis
dironta,--sed, ne; post plua konsiderado, tio estas negrava."

Kaj shi denove malaperis, kaj ne estis revidata.

"Mi devas diri," murmuris Princo Vanc' en si mem, "ke strangaj aferoj
chiam okazas al mi." Kaj, kurbekushigante sin sur la musko, li pro
laceco dormis profunde.




CHAPITRO VII


La matena suno, brilante en la okulojn, vekis lin; kaj zorge serchinte
por certighi, ke en tiu chi loko estas nenio manghebla, Vanc'
alshultrigis la skatolon kaj marshis laulonge de la riverbordo. Estis
belege hela mateno; birdoj kantadis, floroj malfermighis al la lumo kaj,
se li ne suferus pro chiam pliighanta malsato, la juna migranto povus
tre ghui la marshadon. Tamen li baldau farighis tiel malsata, ke li
povis pensi pri nenio krom la manghado. Malgrau tio, li iradis ghis la
tagmezo, antau kiam li trovis ion mangheblan; tiam li ghojege ekvidis
grandan arbon kovritan per maturaj persikoj, tiel rondaj kaj rughaj,
kiel infaneta vango.

"Jen festeno!" li avide diris al si, demetante la skatolon, kaj
preparante sin kolekti plenchapelon de la bongustaj fruktoj.

Subite li faletis super io, kaj malsupren rigardante li vidis viron
kushantan sur la herbo, tenantan fermitaj la okulojn kaj la bushon
malfermita.

"Hola!" ekkriis la Princo. "Kiu estas vi? Chu vi dormas, au maldormas?"

"Maldormas," respondis la viro sen movo.

"Kial do vi ne levighas?" demandis Vanc'. "Chu vi estas malsana?"

"Ne," mallonge respondis la viro.

Kaj li ja shajnis tiel fortika homo, kiel oni povus iafoje renkonti.

"Kion do vi faras?" demandis la Princo, kiu tute perdis la paciencon kaj
opiniis, ke la alia devus almenau malfermi la okulojn, por vidi, kiu al
li parolas.

"Atendas," diris la viro, fine malfermante la okulojn.

"Atendas kion?"

"Ke persiko enfalu en la bushon."

"Unu kushas apud la vango," diris Vanc', "kaj alia falis precize en vian
manon."

"Sed mi deziras ke ghi falu en la bushon," elghemis la kushanta viro.
"Mi estas tiel terure malsata!"

"Tiel terure mallaborema, vi volas diri," ekkriis Vanc', tute perdinte
la paciencon; kaj li komencis manghi la bonegajn fruktojn. "Vi certe
estas la plej mallaborema homo en la mondo."

"Se vi opinias tion," estis la malrapida respondo, "vi devus vidi mian
kuzon Loto, kiu loghas malsupre apud la rivero, unu mejlon malproksime
lau rekta linio."

"Li ja devas esti tre mallaborema, se li superas vin," diris la Princo,
denove surshultrigante la skatolon. "Chu vi scias, kie loghas la
Fragokolora Sorchisto?"

"Mi scias," respondis la viro, "sed mi estas tro mallaborema por
sciigi."

"La sciigo ne okupus pli da tempo, ol la diro, ke vi ne povas sciigi,"
kolere ekkriis Vanc'.

"Eble ne," estis la trankvila respondo; "sed, se mi sciigus, tio estus
ion _fari_, kaj mi neniam faras ion."

Nenion plu dirante, la Princo ekiris lau la vojo. Li ech ne restis por
meti persikon en la malfermitan bushon de la mallaboremulo, kion li unue
iom pripensis.

Li iradis sufichan tempon laulonge de la rivero, kaj preskau forgesis
kion la mallaborema viro diris pri la kuzo, kiam li subite ekvidis
pendantan de arbo ion, pri kio li konsternite unue supozis, ke ghi estas
kadavro de rabisto. Alproksimighante li tamen trovis, ke la korpo vivas,
kaj estas pendigita per rimeno, kiu chirkauas la korpon sub la brakoj.
Shajne la pendado neniel ghenis la viron, kiu aspektis tute trankvila
kaj serena. Alia viro staris sur renversita sitelo, kaj blovis per
blovilo en la bushon de la pendigito.

"Kion vi faras?" scivoleme demandis Vanc', haltante apud li.

"Nu," respondis la blovanto, "tiu chi homo estas tro mallaborema por
stari, pro tio ni devis lin pendigi; kaj li estas tro mallaborema por
spiri por si mem, tial li chiutage pagas al mi kvar pencojn, por ke mi
spirigu lin per la blovilo."

"Mi vidis supre, apud la rivero, viron kiu estis tro mallaborema por
manghi," diris Vanc'. "Mi opiniis ke li estas sufiche sentauga, sed
certe chi tiu estas la plej mallaborema homo vivanta."

"Se vi opinias tion," respondis la blovanto, "vi devus vidi lian kuzon
Gobo, kiu loghas unu mejlon pli malsupre, rektalinie laulonge de la
rivero."

Je tiu momento, Vanc' ekpensis, ke la mallumo estas proksima, kaj li
denove ekvojiris. La viro, kiu havis la blovilon, saltetis de la sitelo
kaj avide postkuris. Li havis naivan mienon kun granda ransimila busho.

"La tuta familio ghin havas," li rauke flustris al la Princo.

"Havas kion?"

"Mallaboremecon. Atendu ghis vi vidos Gobon!"

Sed li tiam rimarkis, ke Loto farighas purpura je la vizagho kaj
malforta, pro manko de spirajho; li do rapide rekuris al la sitelo, kaj
denove komencis energie blovi por la chiutaga kvarpenco.

"Flankedirante," demandis Vanc', haltante, "chu vi scias kie loghas la
Fragokolora Sorchisto?"

"Li scias," respondis la blovanto, "sed vi ne povas venigi el li la
sciigon. Li estas tro mallaborema por paroli; tial estas senutile vin
gheni pro tio."

Ekghemante pro laceco kaj enuo, la regha vojiranto sin turnis kaj
daurigis sian marshadon. Je la krepusko li atingis malgrandan vilaghon,
plivere grupon de kadukaj dometoj, kaj tuj fraponte sur la pordo de unu
el ili, por peti rifughejon, li vidis procesion venantan trans la
kampoj. Estis aro da viroj kun flagrantaj torchoj, kelkaj kun piochoj
kaj fosiloj, kaj en la mezo sin montris portilo, sur kiu kushis viro kun
la okuloj larghe malfermitaj kaj fikse rigardantaj antauen.

"Kio estas chio chi?" demandis la Princo al viro, kiu shajnis posedi ian
autoritaton inter la kunularo.

"Ni estas enterigontaj Gobon," respondis la viro.

"Sed li ankorau ne estas senviva," ekkriis Vanc', tre konsternita.

"Estas vere," diris la viro per ordinara vocho, "sed li ne deziras vivi.
Mi scias, char dek jarojn li dungis min por pensi anstatau li. Nun tio
tedas min, kaj mi tial opinias, ke estus pli bone lin enterigi; kaj tio
kompreneble estas same, kvazau li mem tion opinius."

"Nu," diris Vanc', kiu komencis tre konfuzighi pro la stranguloj, kiujn
li renkontis, "se li ne malkonsentas, mi ne scias kial mi devus
maltrankvilighi. Sed eble, antau kiam li estos enterigita, li povos
diri al mi, kie mi trovos la Fragokoloran Sorchiston."

"Li ne sin ghenos por rememori," respondis la viro, "kaj mi certe ne plu
memoros por li."

"Nu," estis la penso, per kiu la malbonshanca Vanc' sin konsolis, "tamen
iom valoras, vidi la plej mallaboreman homon sur la tero."




CHAPITRO VIII


Li trovis malplenan kabanon, en kiu estis iom da shima pajlo; kaj tie li
pasigis la nokton, kaj dormis tiel profunde, kvazau li kushus sur la
propra princa lito lanuga en la hejma palaco. Lia matenmangho estis
almozpetita che la pordo de unu el la dometoj en la vilagho; kaj la
tutan tagon li sekvis la riveron, ghis li venis, preskau vespere, al la
griza marbordo kaj al la kabanoj de la fishkaptistoj.

"Kian nomon havas la rivero, kiun mi sekvadis?" li demandis al maljuna
sulkplena fishkaptisto, kiu flikis sian reton en la lumo de la subiranta
suno.

"Ghi estas nomita Labo," respondis la maljunulo. "Ghi estas la orienta
limo de Gajlando, kaj la marbordo estas la norda."

"Ho, pesto al la limoj!" ekkriis Vanc'. "Mi malamas ilin. Chu vi povas
doni al mi manghajhon?"

"Ni estas malrichuloj," diris la maljunulo, "tamen mi supozas, ke ni
povos doni al vi peceton, se vi pagos."

"Pagos?" kriis Vanc', mirigite. "Chu vi scias, kiu mi estas?"

"Ne precize," diris la fishkaptisto, "sed, pro via shajno, kaj pro la
skatolo, mi supozas, ke vi estas migranta amuzisto. Kion vi havas en la
skatolo?"

"Mian familion," senpripense respondis Vanc'. "Chu vi scias, kie loghas
la Fragokolora Sorchisto?"

"Ne precize," rediris la alia; "sed mi opinias, ke ialoke lauborde.
Kian familion vi havas? Felichan familion?"

"Mi certe esperas, ke ili estas felichaj," estis la respondo. "Mi scias,
ke mi mem ne estas tia. Eble ili pli ghuas esti portataj, ol mi ghuas
porti ilin."

"Kion ili povas fari?" persiste demandis la fishkaptisto. "Chu ili povas
danci, kaj manghi bulkojn, kiel urso, chu ili bataletas kaj batas unu la
alian, simile al pulchinela ludo?"

"Ili faras nenion tian," kolere komencis Vanc'. "Ghi tute ne estas
spektaklo. Ghi estas--"

Tiam, rememorante ke, se li estus malghentila al la fishkaptisto, certe
estus neeble ricevi vespermanghon, li farighis pli ghentila, kaj fine
diris:

"Ili estas--mi volas diri, ili shajnigas sin gereghoj kaj ilia
korteganaro."

"Vere," kriis la fishkaptisto, "tio ja estas eksterordinara vidindajho.
Mi neniam vidis tian. Eniru kaj manghu, kaj ni poste elprenos la
pupojn."

    [Ilustrajho]

Dirinte tion, li eniris la dometon, kaj diris, ke la Princo lin sekvu.
Ghi estis tre malbonshajna dometo, havanta krudajn murojn, en kiuj la
fendoj estis shtopitaj per algoj, por ne enlasi la venton. Malgranda
fajro brulis sur aro da plataj shtonoj, kiuj servis anstatau kameno. La
edzino de la fishkaptisto, maljuna kaj sufiche kurbighinta pro
reumatismo, chirkaue lametis, preparante la vespermanghon, kiu, kiel
shi diris, preskau estas preta. Kiam ghi estis tute preta, ili eksidis;
kvankam la kompatinda Princo, malgrau sia malsato, ne povis facile
engluti la sekan haringon, la maldelikatajn avenbulkojn, kaj la
malfreshan akvon, el kiuj konsistis la manghajhoj.

Post kiam li finis la manghon,--kiu ne okupis longan tempon, kiel oni
povas supozi,--li starigis la skatolon sur la tablon kaj ghin malfermis.

"Unue," li diris, "ni donu al ili iom da nutrajho, kaj vi vidos, kiel
bele ili shajnigos manghi kaj trinki."

Tamen, se la nutrajho estis maldelikata por Vanc', vi povas imagi, ke
ghi estis multe tro kruda por la dentoj de la etuloj, kiuj ne povis
manghi ech peceton. Pro tio, ili tordetis la manojn, kaj ploris en la
poshtuketojn; kaj la Regho ech frapetis la orelon de la Chefkanceliero,
tiel chagrenita li estis, ne povante manghadi.

Chio chi multe amuzis la gemastrojn, kiuj supozis, ke la tuta okazajho
nur estas ludo, kaj ili ne permesis, ke Vanc' fermu la skatolon, ghis la
mallumo tute kashis la kvazaupupojn.

Dum la nokto, kiam Vanc' kushis sur la malmola argila planko de la
dometo, vane penante dormi, li subaudis la geedzojn mallaute
kunparolantaj.

"Mi sciigas al vi, edzino," la maljunulo estis diranta, "ke mi certe
ghin faros; tio do estu la fino de la afero. Mi diras, ke mi havos la
teatreton kiel mian proprajhon. Mi povus akiri pli da mono per la pupoj,
unu tagon dum foiro, ol mi ricevas chi tie tutan jaron fishkaptante."

"Sed la knabo," maltrankvile demandis la maljunulino,-- "vi ne suferigos
la knabon, chu vere, edzo?"

"Suferigos lin? Ne," respondis la fishkaptisto, "mi ne suferigos lin. Mi
vendos lin, kiel mariston, al la shipo naghanta en la haveno; kaj poste
mi prenos la spektaklon, kaj chirkauvagados, gajnante monon."

Oni povas imagi, ke Vanc' tion audinte timtremis pro la penso, ke la
familio estas shtelota, kaj ke li mem estas vendota kiel maristo. Tamen
li tre kviete kushadis, ghis lauta ronkado montris ke la geedzoj
dormas; tiam li senbrue levighis, kaj trovinte sian altvaloran skatolon,
li alshultrigis la sharghon, kviete shteliris el la dometo, kaj, spite
la mallumeco, rapidis kiel eble tre malproksime lasante post si la
malican fishkaptiston kaj lian kabanon.

Je la tagigho, li renkontis viron shovantan sian boaton for de la bordo,
kaj demandis al li, kien kondukos lin la lauborda vojo.

"Tion 'niu ne povas sciigi vin," diris la viro, aranghante la remilojn,
"char 'niu ne scias precize. Sed mi konsilas, ke vi provu ghin, char
ghi tiel kredeble kondukos ien, kiel 'nien."

Tiu konsilo nemulte valoris al la Princo; tamen li sentis sin devigata
ghin sekvi, char li ne kuraghis reiri; li tial marshadis antauen,
kvankam la suno staris alte, kaj la skatolo estis peza, kaj en ghi la
korteganoj zumis, simile al aro da koleraj abeloj, char ili devis tiel
longatempe esti sen mangho.




CHAPITRO IX


Chirkau la tagmezo al la Princo alighis meduzo, kiu montris gajan kaj
felichan karakteron, kaj insiste kunigis sin kun Vanc' kaj lin
akompanis. La knabo opiniis ke li jam havas tiom da personoj, kiom li
povas prizorgi, kaj li klare diris tion al la kreitajho.

"Krom tio," li finis tre malafable, char lia pacienco estis efektive
elcherpita, "verdire, vi tiel plaudiras, ke vi faras min nerva."

"Knaboj ne devus posedi nervojn!" trankvile diris la meduzo.
"Kompreneble, se mi ne havas krurojn, mi ne povas piediri; kaj, se mi ne
povas piediri, mi devas plaudiri. Tio estas klara, ech al vi, mi
supozas."

Princo Vanc' estis tro kolera por respondi; tial la paro kuniradis sen
sono, krom la lacaj pashoj de la knabo, kaj la brua plaudado de la
meduzo, sur la malseketa sablaro de la marbordo. Preskau je la
sunsubiro, ili atingis larghan kampon, kie ia matura greno shajne
vegetadis, kaj tra kiu fluis kristalklara rivereto, ombrata per arboj.

Al tiu kampo la laca Princo ghoje sin turnis, kaj antau chio malfermis
la skatolon, preskau timante ke li trovos la kompatindajn korteganojn
tute mortintaj pro la kruela malsato. Senvivaj ili ankorau ne estis,
sed ili kushis malfortaj kaj palaj, kaj shajnis ke tre malmulte da forto
al ili restis. Por ili la Princo rapide plenigis kelke da glaningoj el
la klara, malvarma rivereto, kaj poste, ekprenante unu el la longaj
grenspikoj, kiuj estis multnombraj, li rompis ghin kiel eble plej
rapide.

"Kruda tritiko," li diris, "kompreneble ne estas bongusta; tamen ghi
almenau malhelpos la malsat--"

Surprizite li haltis, kaj tio ne estas mirinda; char, anstatau la
atendita greno, la spiko estis plena de grandaj chokoladaj bombonoj,
chiuj plej bongustaj; kiel la Princo, provante unu el ili, konstatis.
Mirefrapita li malfermis alian spikon, kaj el ghi elfalis citronaj
sukerajhoj; migdaloj plenigis trian, kaj kvara enhavis sukeritajn
daktilojn. Unuvorte, la tuta mirinda kampo estis plena de sukerajhoj:
kokosaj kukoj kaj makaronoj; kremfigoj, alteoj kaj gumbombonoj;
migdalpastajho, nuksa kando, sukeritaj semajhoj kaj glaciumaj fruktoj;
verdire, oni ne povas ech revi pri ia dolchega sukerajho, kiu ne estis
trovata, fresha kaj sufichega, en tiu charma kampo.

Tre rapide la Princo metis kelke da belaj bombonoj sur la tablon en la
pupdomo. La Regho, tro malsata por zorgi pri ghentila konduto, tranchis
per sia glavo, kaj gesinjoroj ekkaptis la detranchajhojn per la manoj,
kaj manghis kiel malsateguloj. Unu vinbombono provizis al ili bonegan
trinkajhon, kaj tiamaniere la korteganoj festenis tiel gaje, ke oni
vidante ilin multe ghojus.

Vi povas esti certa, ke Vanc', liverinte nutrajhon al la familio, ne
okupis longan tempon provizante al si mem; kaj sensheliginte grandan
aron da bombonoj, li eksidis por trankvile ghui ilin, kiam li chagrenate
audis apud si la malshatatan vochon de la meduzo.

"Unue nutru min!" kriis la kreitajho; "mi ne havas manojn por kolekti
bombonojn por mi mem. Unue nutru min! Ankau mi malsatas!"

Kompatinda Princo Vanc'! Li ja estis laca kaj varma kaj malsata, kaj li
tute perdis la paciencon.

"Iru do, kaj manghu sen manoj!" li kolere kriis; kaj, ekprenante la
senmuskolan ajhon, li nekonsidere forjhetis ghin inter la trunketojn en
la grenkampo.

Tamen li apenau ekspiris libere, kaj jhus enmetis la dentojn en bonegan
peceton da migdala sukerajho, kiam revenis la meduzo, tute sendifekta
kaj tiel gaja kiel antaue.

"Nu, kial vi bezonus agi tiamaniere?" demandis la kreitajho; "tio ne
povas amuzi vin, kaj ghi ne difektas min. Mi certe revenos, tiel ofte
kiel vi min forjhetos; tial vi vidas ke tio tute ne utilas; kaj, se ghi
ne utilas, ghi certe ne estas utila. Mi supozas, ke vi mem povas vidi
tion. Nutru min!"

"Mi ne vidas ian rimedon vin nutri," respondis la Princo, havante
plenbushon da sukerita abrikoto; "vi certe ne havas bushon."

"Tio shajnas vera," afable respondis la alia; "sed nur metu molan
bombonon sur mian dorson, kaj rimarku tion, kio okazos."

La Princo obeis, kaj havis la plezuron vidi, ke granda oranghbombono
laugrade malaperis, dum la meduzo malrapide ensorbis ghin.

La unuan fojon dum sia tuta vivado, la Princo estis manghinta tiom da
sukerajhoj, kiom li volis, kaj jhus trinkis iom da akvo el la klara
malvarma rivereto, kiam li audis vochon similan al la tondro resonanta
inter la montoj.

"Kiu estas tiu," ghi kriis, "en mia bombonkampo, miajn bombonojn
shtelanta?"

La koro de Vanc' laute frapis kontrau la ripoj, kiam li levis la
okulojn kaj vidis vidajhon, kiu povus ech kauzi, ke regho kaj lia armeo
shancelighu en la shuoj; des pli multe povus timi kompatinda princeto,
devigata zorgi pri korteganaro, kaj nur havanta meduzon kiel helpanton!




CHAPITRO X


La vidajho, kio la Princon tiel timigis, estis terura giganto, certe
tiel altkreska kiel la plej alta turo kiun oni iam vidis, havante en la
frunto tri grandajn malbelegajn okulojn, rughan, blankan kaj bluan, kaj
montrante bushegon similan al malluma kaverno en montflanko.

Antau ol Vanc' vere sciis kio okazas, li trovis sin ekkaptita kaj
staranta sur la manego de la giganto, kvazau sur tablo.

"Mi petas," li diris, parolante tre rapide, char li estis tiel ege
timigata,-- "mi petas, nur malmultajn ni forprenis, char ni preskau
mortmalsatis; ni ne sciis, ke ili apartenas al vi, kaj ni ne intencis
ian malbonon. Bonvolu, ho, bonvolu permesi, ke ni foriru unufoje por
chiam, kaj ni promesos ke ni neniam, neniam plu revenos."

"Ho, ho!" ekkriis la giganto ridegante, "Foriru? Chu vere? Ne tiel
rapide, hometo! Mi shatas tiajn etulojn kia vi estas."

    [Ilustrajho]

La kompatinda Princo senforte chirkausaltetis sur la vasta manplato de
la giganto, sed nenion povis fari por sin helpi; kaj li devis stari
rigardante dum la grandegulo, per la alia mano, ekprenis kaj iom skuis
la skatolon, kauzante ke la hometoj konfuze chirkaufaletis, ricevantaj
de la tabloj kaj seghoj multe da frapetoj.

"Chi tiuj tre amuzos mian edzinon," diris la giganto, hejmen
ekpashegante. "Mi ne mirus se shi vin konfitus per bruna sukero. Mi
ghuas tiaspecajn frandajhojn, kaj de longatempe mi ne trovis tiajn."

Audante chi tion, la kompatinda Vanc', kiel oni povas supozi, tute
malsanighis pro timo; sed ne vidante ian vojon por forkuri, li fermis la
bushon kaj vigle chirkaurigardis ghis, post iom da tempo, ili atingis
la kastelon de la giganto. Ghi estis vasta griza konstruajho, havanta
ferbaritajn fenestrojn, kaj che la pordego tri hundojn, tiel grandegajn
kaj tiel malbelegajn ke, nur audante pri ili, oni timtremus; tial mi
nenion rakontos pri ili. Kvankam ili aspektis terurege, ili timis la
giganton; kaj, je lia ordono, ili tre humile kushighis, kaj ech ne
subbojis kiam li preterpashegis trans la korto kaj en la chambregon de
la kastelo.

"Edzino!" kriis la grandegulo al virino, kiu staris sin admirante antau
granda spegulo che la fundo de la chambro. "Edzino, venu vi chi tien kaj
vidu kion mi trovis."

"Kion vi trovis?" shi demandis, ne turnante sin for de la spegulo. "Chu
ghi estas io per kio oni povos sin vesti?"

"Stultulino!" kriegis la giganto. "Chu vi ne povas pensi pri io krom
vestado, sinjorino? Ne, ghi estas multe pli bona ol io, per kio
sinvesti; ghi estas io manghebla. Rapidu, surmetu la poton."

Audinte tion, la kompatinda Princo tute perdis la esperon, kaj li
pensis ke lia fino jam alvenis. Sed la edzino emfaze anoncis, ke estas
multe tro malfrue por kuiri ion novan por la vespermangho, kaj ke la
edzo atendu ghis la mateno.

"Kio do estas por manghi?" malkontente demandis la giganto, char li vere
sopiris al la fresha boletajho, kiun li estus farinta el la Princo.

"Nu," respondis la gigantino, "estas la marserpenta pastecho, kiun mi
revarmigis, kaj mi malfermis ujon da elefantkapoj kiel almanghajho."

"Do rapidu por alporti ghin," grumblegis la giganto, "au nekuiritan mi
englutos tiun chi knabon en unu sekundo."

Pro tio la gigantedzino, kiu estis neniel malbonkora virino, malgrau ke
shi tro ghuis belvesti sin, kaj estis iom fiera pri sia beleco (oni
devas konfesi, ke estis multo pri kiu esti fiera, char shi estis tiel
alta kiel turo!), shovis Vancon en angulon, por lin kashi for de la
edzo; kaj en la angulo Vanc' estis kontenta resti kashita, dum la
giganto forglutis grandegan vespermanghon, kaj trinkis tutan barelon da
biero, kiun la edzino elprenis el vasta tinego en angulo de la chambro.

Fininte sian manghadon kaj trinkadon, la grandegulo ordonis al la
edzino, ke shi zorgu pri la knabo, por ke li estu en senriska loko
konservata dum la nokto; poste, ekprenante kandelon tiel longan kiel
fazeolstango, li multpeze faletante foriris en la litegon. La edzino,
kiu estis sidinta apud la fajro, nun levighis kaj invitis la Princon, ke
li venu kaj partoprenu en la manghado.

"Bela knabeto vi estas," shi diris, "kaj tiu puncavelura jako certe
estis belega, antau kiam ghi tiom malpurighis. Venu, manghu pecon da
pastecho, kaj trinku iom da biero; morgau vi devos esti bonstata. Se vi
devos esti boletata, vi certe plivolos esti bongusta boletajho, ol
malbongusta."

"Mi ne estas tiel certa pri tio," malgaje respondis Vanc'. "Se mi devos
esti kuirata, vole nevole, mi opinias ke mi preferos esti speciale
malbongusta."

"Ho fi!" kriis la gigantino. "Bonaj knabetoj ne parolas tiamaniere; kaj,
ke vi estas bona knabeto, mi estas certa pro via mieno. Kio estas en via
skatolo? Juveloj?"

"Se mi montros al vi," demandis Vanc', kun iom da espero en la vocho,
"chu vi lasos min forkuri? Kara, bonkora sinjorino, vi min ja kompatas,
chu ne? Mi estas certa, ke vi estas komplezema kaj bonega. Nur lasu min
iri, kaj mi alsendos al vi belegajn juvelojn. Ion ajn mi faros por vi,
se vi nur bonvolos permesi ke mi foriru."

"Ne," diris la gigantino, "tion mi ne povos fari. Se mi lasus vin
foriri, li min mortbatus. Cetere vi ne povus preterpasi la hundojn, se
ech dudek fojojn mi vin liberigus. Sed mi diros al vi, kion mi faros: se
vi malfermos la skatolon, mi kloroformizos vin morgau, antau ol mi vin
kuiros; kaj vi ne sciighos pri tio, kio al vi okazas,-- -- -- -- ghis
kiam vi estos vere kuirita kaj manghita!"

Malmulte da konsolo Vanc' trovis en tio, kiel vi povas imagi; sed li
sentis ke la gigantino havis bonan intencon, kaj li ankorau esperis
iamaniere forighi; tial li laueble forvishis siajn larmojn kaj
malfermis la keston. Tuj kiam la etuloj estis liberigitaj, ili diskuris
sur la tablo, avide manghante la pecetojn da avenpano kaj grajnojn da
sukero, kiujn la malbonordema gigantino estis disseminta. Kvankam
malgrandaj estis la hometoj, iliaj juveloj kaj kostumoj brilis kaj
prezentis belan spektaklon; kaj la grandegulino sin apogis sur la
kubutoj kaj rigardadis ilin kun granda plezuro, proklamante ilin la plej
belaj ajhetoj, kiujn shi iam vidis.

"Mi ja ne mirus, se la edzo donacus al mi tiujn etulojn; tro malgrandaj
ili estas por iel utili, escepte kiel gustigilo. Mi volus iamaniere ilin
uzi."

Kiel estas antaue dirite, la gigantino estis vanta virino, kaj chiam
pripensadis, kiamaniere io povus esti uzata kiel vestajho au ornamajho.

"Mi havas ideon," shi diris, subite ekstarante kaj alportante bobenon de
rozerugha silkfadeno el sia kudrajhujo, kiu lasta havis amplekson de
granda vestkesto. "Oni rakontas pri sinjorinoj, kiuj surportas vivantajn
skarabojn, per etaj orchenoj alligitajn al la brochoj. Mi opinias ke mi
povas fari ion similan el chi tiuj pupetoj."

"Sed, Sinjorino," konsternite petis Vanc', "shajne vi ne komprenas, ke
chi tiuj estas miaj propraj reghaj parenc--"

"Nu, vi silentu!" shercete kriis la gigantedzino, "au mi vin trempos en
tiun vaporplenan kaldronon, ech sen unu ekflaro de kloroformo; kaj vi ne
povas imagi, kiel malagrabla vi tion trovus; vi vere ne povas."

Audinte tion, la Princo timtremis, kaj tre malforte diris:

"Bonvolu ne dolorigi ilin, kara Sinjorino Gigantino; tre sentemaj ili
estas."

"Mi ne dolorigos ilin," respondis la sinjorino, "almenau nur sufiche
por ilin piedflirtigi. Ili shajnas tiel amuzaj, kiam ili piedflirtas."

Parolante, shi ligis pecetojn da silkfadeno chirkau la taliojn de la
gereghoj, kaj chi tiujn pendigis de siaj oreloj, kiel infanoj kelkfoje
pendigas butonojn, kiam ili shajnigas havi oreljuvelojn. Fiksinte la
strangajn ornamajhojn, shi fabrikis kolchenon el la princinoj kaj
korteganoj, kaj, ghin surmetinte, shi admiris sin per la spegulo,
kvazau shi neniam chesus. Tamen, post iom da tempo, shi ighis tiel
dormema, ke shi ne povis plu vidi, kaj ech estis tro laca por balanci la
kapon kaj chirkausvingi la gereghojn sur siaj oreloj. Shi remetis la
novan juvelaron en la skatolon, kaj, ekprenante la Princon, shi enmetis
lin en lignan birdkaghon pendantan je la muro.

"Agrable songhu," shi gaje diris, kaj tiam shi ankau foriris por
kushighi.




CHAPITRO XI


Forlasite sola en la altependanta kagho, la kompatinda Princo ja tute
malesperis. Nenian elvojon el siaj malfelichajhoj li vidis, kaj li ne
povis ne plori, ghemante pri sia mizera sorto.

"Tiu malica Blua Sorchisto estas kulpa pri chio," li kriis; char ne
envenis en la penson, ke estis lia propra malbona konduto, kiu unue
venigis la Bluan Sorchiston al la palaco.

Je tiu momento, dum pauzo inter siaj plorghemoj, la Princo ekaudis
konatan moleplaudantan sonon sur la shtona planko sub la kagho;
malsupren rigardante, li surprizita vidis sian antauan kunulon, la
meduzon.

"Kiel vi fartas?" ghentile demandis la meduzo. "Mi supozas ke vi ne
estas tre felicha min vidante."

"Ho jes, mi vere estas," ne tre ghentile kriis la Princo. "Nuntempe
vidante iun ajn, negrave kiun, mi estus felicha. Kiamaniere vi pasis la
hundegojn?"

"Mi flugis," respondis la kreitajho.

"Meduzoj ne povas flugi," diris la Princo; "tio do ne povas esti vera."

"Nu, mi do naghis," respondis la meduzo; "kaj, se tio ne estas vera, ghi
estas malvera, mi supozas. Ech vi povas vidi la saghecon de tio, chu ne?
Tamen, estante chi tie, mi havas ion por sciigi al vi. Chi tiu kastelo
estas en la teritorio Bogarru, kaj Bogarru staras che la okcidenta limo
de Gajlando, kiu--"

"Kiu ajn zorgas pri limoj?" interrompis la senpacienca Princo; "Chu vi
havas nenion pli agrablan, pri kio paroli?"

"--venigas min al mia temo," trankvile daurigis la meduzo. "Kiam ajn mi
unuafoje vizitas ian lokon, mi povas efektivigi unu deziron. Chi tiu
estas mia unua vizito en Bogarru. Nun la demando estas jena: Chu mi
deziru ke la idolanoj de Gobs-Insulo estu konvertitaj, chesu manghi
siajn avinojn, kaj komencu surhavi vestojn, au chu mi deziru ke oni
liberigu vin kaj la korteganaron en la dauro de katokulsigno?"

"Ho, la lasta, la lasta," kriis la Princo, tro ekscitita por paroli
korekte. "Kara, kompleza, bonkora meduzo, bonvole deziru ke mi elighu el
tiu chi loko terura, kaj vi povos chien kuniri kun mi, se vi volos, kaj
mi neniam plu parolos malghentile al vi, tiel longatempe kiel vi
vivados."

"Ha!" ghi respondis, "mi timis ke vi tiel elektos. Vi pli zorgas pri vi
mem, ol pri la Gobs-Insulanoj. Tio ne estas vere nobla, sed eble estas
natura. Nu, malfermu la bushon kaj fermu la okulojn."

La Princo obeis, kaj sur lia lango subite trovighis tre maldolcha gusto;
fajreroj dancis antau la fermitaj okuloj, kaj li tuj sentis kontrau si
bloveton de fresha malvarmeta aero.

"Malfermu la okulojn," diris la vocho de la meduzo.

La Princo tion faris, kaj surprizite li sin trovis ekstere kaj la keston
apud si, sur libera kampvojo, dum steloj briletis super la kapo.

"Ho, kara, bonega meduzo!" li ghoje kriis; "kiel mi iam ajn povos vin
danki?"

"Shajne vi amas min pli ol antaue," sarkasme diris la meduzo. "Tamen mi
vin pardonas. Se vi volas trovi la Fragokoloran Sorchiston, antaueniru
rekte lau chi tiu vojo, ghis kiam vi atingos la domon de la Komikulo.
Flubalu!"

Dirante tiun lastan misteran vorton, la meduzo malaperis.

"Kia domagho!" diris la Princo; "mi neniam povos sciigi al ghi, kiel
forte mi bedauras mian malghentilecon. Mian solan amikon mi perdis. Mi
volus scii kion signifas 'flubalu'."

Sed tio estis tiel malfacile solvebla problemo, ke fine Vanc' decidis
ghin forlasi. Do, shultriginte sian sharghon, li vigle ekiris lau la
shoseo, ne kuraghante resti ghis la taglumo, pro timo ke la grandegulo
vekighos kaj, eltrovante la foreston de sia kaptito, sekvos lin kaj lin
reportos al la terura kastelo de Bogarru.




CHAPITRO XII


La tutan nokton Princo Vanc' piediris sub la steloj kaj, ech por
enspiri, ne haltis ghis kiam li vidis la chielon rughighantan pro la
venonta sunlevigho; tiam, transgrimpinte branchobarilon, li kushighis
per ghi shirmita, kaj tuj ekdormis profunde.

Kiam li vekighis, la suno alte sin montris, kaj li ekaudis grandan
bruadon de sonoriloj, trumpoj kaj tamburoj, kvazau li estus meze de ia
festo. Frotante la okulojn, li levighis, kaj eltrovis ke li ekdormis sur
kampo, kiu nun estis gaja pro centoj da festantoj. Flagoj flirtadis
super tendoj kaj budoj; muzikistaroj ludis; vitrofaristoj kaj
jhonglistoj faradis siajn mirindajhojn; gaje vestitaj kamparanoj kantis,
dancis kaj festenis; kaj plie sin montris chiuspecaj spektakloj,
balanciloj kaj karuseloj, sufichaj por kauzi tutan kapturnighon.

La Princo estis tiel ravata, ke li ech iom forgesis sian malsaton kaj
lacecon, kaj chirkauiris de unu vidindajho al alia, kriante "hura!",
dum la jhonglistoj kaj shnurdancistoj prezentis siajn kuriozajn kaj
dangherajn ludajhojn. Fine li alvenis al budo, kie maljunulino kuiris,
en kaldrono super fajro, vaporighantan viandsupon, kiu al la malsata
Princo shajnis eligi pli agrablan odoron ol ia ajn supo, kian li dum la
tuta vivdauro iam flaris.

"Ha!" li avide ekkriis, "tiu odoras bonege, patrineto!"

"Jes," respondis la maljunulino, "kaj vere ghi devus; char ghi enhavas
bluajn kolombojn, belgrasan kokon, tri sovaghajn leporojn, kaj chiun
legomon kaj bongustan kreskajhon, kiu sin trovas en Gajlando. Chu vi
deziras plenpelvon?"

"Certe, mi deziras! Kaj granda estu la pelvo!" diris la Princo,
atendante dum la maljunulino plenigis lignan pelvon per la alloga
boletajho.

"Jen!" shi ekkriis, al li proponante ghin, "jen ghi estas; kaj sufiche
bongusta por regha princo, se oni permesos ke mi, kiu ghin faris, diru
tion. Unu arghentmoneron, mia bela junulo, kaj ghi estos la via."

"Sed," balbutis la Princo, per busho malsekighanta pro la bona odoro,
"sed mi ne havas arghentmoneron. Se vi nur volos doni ghin je kredito,
mi vin pagos tuj kiam ajn mi trovos la Fragokoloran Sorchiston."

Subite li chesis, vidante ke la virino lin mokas. Shi jam ekprenis la
supon, shajne for de lia busho mem kaj, laute kaj akre ridanta, shi
montris lin per sia grasa montrafingro. Altirataj de shia ridado, chiuj
kamparanoj alkuris kriantaj:

"Kio estas, Patrino Mikaelo? Kio estas la sherco? Diru, por ke ni ankau
povu ridi; char ni devas ridi, vi scias. Ridado estas nia devo."

"Li petas ke oni kredite donu al li pelvon da supo," ridachis la
maljunulino, "kaj li diras, ke li pagos al mi, kiam li trovos la
Fragokoloran Sorchiston."

Pri tio chiuj kamparanoj hhore ridegis, ghis kiam ech la montetoj
resonis.

"Mi ne komprenas pri kio vi ridas," kolere kriis la Princo; "mi opinias
ke vi estas malsaghuloj."

"Kompreneble ni estas!" respondis la ridantaj kamparanoj. "Esti malsaghe
estas nia devo. Se ni ne povas ridi pri io, ni ridas pri nenio, char tiu
chi estas Malsaghurbo, la plej gaja urbo en Gajlando."

"Sed," demandis Vanc' ofendite, "chu neniu chi tie ion scias? Chu neniu
posedas iom da sagho?"

"Certe ne," diris la aliaj. "Kiu zorgas pri sciado, kaj kion sagho
utilas? Ni ghuas la vivadon, kaj tio por ni sufichas."

La Princo volis riprochi la kamparanojn, char ili tiel malsaghe babilis;
sed la vortoj strange sonis al li bone konataj, kaj li subite memoris,
ke li mem foje ilin uzis, kiam lia instruisto instigis lin, ke li lernu
pri frakcioj ordinaraj.

Intertempe la kamparuloj, chiam avidaj de novajho, deziregis ekscii, kio
estas en la mistera dometo portata de la Princo.

"Se ghi estas spektaklo," ili kriis, "malfermu la kesteton kaj starigu
la marionetojn. Ni sopiras al io nova, por ke ni ghin ridu."

Sed la Princo ne opiniis, ke plachus al la gereghoj, esti priridataj de
amaso da oscedantaj terkulturistoj. Kompreneble, li ilin antaue
montris, sed private, ne kiel efektivan spektaklon che kampara foiro.
Antau kelke da tagoj tio tute ne hontigus la Princon; sed suferado kaj
malfacilajhoj rapide shanghadis Vancon en knabon tre malsamspecan de tiu
princo, kiu, antau kelke da tempo, malesperigis sian kompatindan
instruiston, kaj turmentis la tutan korteganaron.

Tamen, la mizera vojiranto pripensis ke, char nur pagante monon oni
povas ricevi manghajhojn, oni iamaniere devas monon akiri; se ne, la
korteganaro kaj li mem certe mortos pro malsato. Ankau li ekpensis ke,
ech se lia familio ankorau havas sentojn, chi tiuj devas esti tiel
etaj, ke ili estas tute negravaj; kaj li tial malfermis la skatolon, kaj
elmontris siajn malgrandajn parencojn, dum la kampuloj kriridis pro la
gestoj kaj gracimovoj de la hometoj, kaj al ili donacis chiuspecajn
kuketojn, fruktojn kaj bombonojn, por vidi ilin manghi. La Kortega
Pastro aparte amuzis la terkulturistojn, char li ekkaptis la solan
sukermigdalon, kaj tuj forkuris en angulon, sekvata de la tuta hometaro,
chiuj malpacantaj kaj disputantaj kiel eble plej maldece. Chi tiu
vidajho tiel plachis al la kamparanoj, ke ili donis al Vanc' multe da
bonaj arghentmoneroj; pro kio, li fine povis acheti por si matenmanghon,
kvankam vi povas certighi, ke li ne achetis ghin de la maljunulino, kiu
antaue lin mokis.

Kiam li jam finis sian manghadon, sidante sur la herbo antau budo, kie
oni vendis kokpastechojn, li levighis kaj ghentile demandis la
kamparanojn pri la vojo al la domo de la Komikulo.

"Malproksima estas la domo," ili kriis, "sed la Komikulo estas chi tie
che la Foiro, se vi nur povos trovi lin. Oni ne chiam povas lin trovi."

"Tiu chi estas la Komikulo," kriis ghoja vocho. "Tiu chi estas mi. Jen
mi estas. Kial vi ne kaptas min?"




CHAPITRO XIII


Vanc' ekrigardis kaj vidis, saltetantan kaj chirkaudancantan malantau
proksima budo, grasan hometon verde vestitan, kaj supershutitan per
flirtantaj rubandoj kaj tintantaj sonoriletoj. Li shajnis tiel viva kaj
gaja, ke unuavide la Princo estis tute charmita; sed baldau li pensis
ke lia aspekto estas pli agrabla ol lia konduto; char la Komikulo volis
halti nek por paroli nek por auskulti, sed kuradis kaj saltetadis
chirkaue, kaj sin kashadis post budoj kaj grupoj da kamparanoj
tiamaniere, ke Vanc' malesperis, iam ajn ekscii de li: kie loghas la
Fragokolora Sorchisto.

"Mi volas kun vi paroli, se plachas al vi," kriis la Princo. "Estas io,
kion mi devas al vi diri, vere mi devas."

"Do min kaptu!" ekkriis la Komikulo. "Sekvu min. Kurchasu min. Hupla!
Jen vi vidas min, jen vi ne vidas. Hura, pro mi kaj miaj kruroj!"

For rapidiris la Komikulo, kaj for kuregis la kolera Princo, lin
sekvanta. Sed Vanc' baldau sciighis, ke tute malutile estas peni tiel
rapidirantan kuranton ekkapti; tial li haltis, varmega, senspira kaj
laca, dum chiuj kampuloj mantenis la flankojn por ne krevi pro ridado,
kaj kriis:

"Hura, pro la Komikulo!"

"Chu vi cedas?" demandis la Komikulo, kiam Vanc' sin sidigis apud sia
skatolo kaj vishis la frunton varmegan.

"Kompreneble jes," malafable respondis la Princo. "Mi opinias ke vi
devus honti. Kial do vi volas tiel agi?"

"Tute por la posta amuzado," diris la Komikulo.

Nun, char tiu chi fine haltis, la Princo ekvidis, ke lia nazo montras
strangan kaj kuriozan formon. Ghi ne nur estis grandega kaj verdkolora,
sed ghi finighis per longa kaj maldika tubeto, iom simila al peco da
makaronio, kaj au por ornamo au por oportuneco, ghi estis tordita
simile al okcifero.

"Tute por la posta amuzado," rediris la Komikulo.

"Nu," diris la Princo, "lau mia opinio, tio unue ne povas esti granda
amuzado por plenkreskulo, kiel estas vi, kaj ghi certe ne povas esti ia
ajn amuzado poste."

"Ho," respondis la Komikulo, "tio nur estas kurioza diro mia, vi scias.
Efektive ghi signifas nenion. Sed kion de mi vi deziras?"

"Iu amiko mia, meduzo," komencis la Princo, "konsilis ke mi demandu de
vi: kiel mi trovos la Fragokoloran Sorchiston?"

"Pu!" kriis la Komikulo, rapide turnante sin sur la shupintoj, "tion mi
ne volas diri. Kial mi devus? Estas nenio amuza en tio. Sed atendu! Chu
la meduzo nenion diris krom tio? Chu vi estas certa, ke ghi ne diris iom
pli, ech ne unu vorton?"

"Nenion, kio signifas ion," Vanc' respondis. "Forlasinte min, ghi diris
'Flubalu!'"

"Neeble," kriis la Komikulo, iom palighanta. "Chu vere? se jes, la
afero, pro tio, montras alian aspekton, tre seriozan aspekton.
Hejmenvenu kun mi, kaj morgau mi forsendos vin sur la ghusta vojo.
Rapidu! Char ni devos longan distancon iri, kaj malrekta estas la vojo."

Sekvante la kondukantan Komikulon, la Princo sin trovis denove sur la
shoseo; lau kiu ili piediris ghis la lastaj horoj posttagmeze, kiam
subite la vojo profundighis en arbaron.

"Iom atendu," diris la Komikulo, "mi devas ekbruligi la nazon."

"Fari kion?" demandis la mirigita Princo.

"Ekbruligi la nazon, stultulo!" respondis lia gvidanto.

La Princo neniom plu diris, sed mirsilente rigardis, dum la Komikulo
maltordis la okciferon che la pinto de la nazo, kaj forprenis malgrandan
kupran kovrilon, kiu kovris la ekstremajhon. Poste li ekbruligis
alumeton, kaj ghin almetis al la pinto de chi tiu makaronisimila tubeto.
Tuj sin montris lumo, grandan stelon similanta, kaj tiel vaste dissendis
siajn flavajn radiojn, ke la malluma arbara vojeto farighis tiel brila
kiel la tago.

"Pardonu, ke mi pri tio parolas," ghentile diris la Princo, "sed tiu
estas strangaspeca nazo, kiun vi havas."

"Tute ne," senzorge respondis la Komikulo; "tre ordinara en chi tiu
regiono,--efektive, tre ordinara. Nur speco de mecho; tiom kreskas tage,
kiom forbrulas nokte. Antauen! Mi ekkuros, kaj vi devos min kapti.
Hura! Jen vi vidas min, kaj jen vi ne vidas!"

Ho ve, pri la kompatinda Princo! Precipe estis "ne." Briletis kaj dancis
antau li la lumigilo, kiel _ignis fatuus_, kaj ofte tute perdighis; dum
la laca knabo, sharghita per la peza skatolo, laueble postkuris,
faletanta super shtonoj kaj elstarantaj radikoj, plaudiranta tra
kotajhoj, kaj kontrau arbotrunkojn perforte kuranta, ghis subite, kiam
li estis tute preta malesperante falkushighi, kaj permesi, ke la
malagrabla kunulo kien ajn iru, li ektrovis la Komikulon sin apogantan
kontrau kradpordo de kurioza dometo, gajege ridantan pri la kurado, al
kiu li instigis la Princon.

"Jen mi estas," diris la Komikulo. "Envenu! La edzino estas hejme, kaj
sendube la vespermangho estas tute preparita, escepte de la spicado.
Chiam mi mem spicas la manghajhojn, char mi estas iom frandema."

Tiel parolante, li antaueniris en la domon, estinginte sian lumon kaj
denove tordinte la nazon okforme.




CHAPITRO XIV


La chambro, en kiu la Princo sin trovis, estis agrable hela, kaj oni jam
preparis la vespermanghon. La edzino de la Komikulo shajnis iom malgaja;
kaj tio, lau la privata opinio de la Princo, tute ne estis stranga.
Shia aspekto estis iom nekutima kaj miriga, char la kapo estis tiel
turnita sur shia korpo, ke la vizagho rigardis en tute malghustan
direkton.

"Kurioza efekto, chu ne?" demandis la Komikulo, rimarkante ke la Princo
fikse rigardas la edzinon. "Mi ghin faris unu tagon kiel sherco; kaj la
plej bona sherco estas: ke mi forgesis la necesan sorchvorton por shin
rektigi."

"Chu shi opinias ke ghi estas sherco?" demandis la Princo.

"Tion mi ne scias," indiferente respondis la Komikulo, "char mi neniam
demandis; kaj pri ghi mi tute ne maltrankvilighas."

"?eblatexc idis iv la soxcalp uC," diris la virino, post kiam la
Komikulo jam estis iom okupita pri la manghajhoj.

Konfuzite Vanc' atentighis, sed shajne tiu chi parolo tute ne surprizis
la Komikulon.

    [Ilustrajho]

"Depost shia malrektigho, shia babilado chiam elighas returnite," li
klarigis rikanante. "Sed sidighu! La mangho estas preparita."

Ili chiuj sidighis. La malfelicha virino rigardis la muron malantauan,
kaj tial shi iom mallerte disdonis la supon. Tamen tio estis negrava,
kaj Vanc' estis tro malsatega por esti skrupulema. La boletajho eligis
plej bonegan odoron, kaj rapide la Princo enshovis la kuleron kaj
ekmanghis. Sed, antau ol li efektive prenis plenbushon, li chesis kun
grimaco. La supo estis pli maldolcha ol galo.

"Chu vi ne shatas la spicon?" ridachis la Komikulo. "Nu, estas domaghe;
kaj mi supozis, ke ghi estos precize tia, kian vi ghuos."

Tro kolera por paroli, la Princo ekkaptis glason da akvo kaj trinkis,
sed ghin trovis bole varmega kaj plena je salo.

"Prenu pecon da cervajha pastecho," afable petis la dommastro. "Nenia
shercado plua, mi jhurpromesas."

"?opiH, nonafni nadnitapmok al itnemrut sasexc en iv laiK," demandis la
edzino, kiu shajnis tiel bonkora, kiel oni povus esperi pri iu tiom
tordita.

Tamen la Princo estis jam ekmanghinta la pastechon, kaj ghin trovis pli
varmega ol fajro, pro rugha pipro. Tia estis chio surtabla. Manghebla
estis nenio. La stufajho estis plena je pingloj kaj kudriloj; nauzaj
kreskajhoj estis en la vino; la kukoj estis plenigitaj per kotono; kaj
la Princo rompis la dentojn, anstatau la migdaloj, kiuj estis lerte
fabrikitaj el shtono.

Chiuj chi sensencajhoj estis al la Princo tre malagrablaj, kiel vi povas
imagi; sed la Komikulo siaflanke estis preskau freneza pro ghojo.
Transen kaj reen li rulighis sur la planko, kaj ghojlarmoj torentighis
sur liaj vangoj, pro la sukceso de la shercoj.

"Tiu chi estas la plej bona amuzado, kiun mi ghuis dum longa tempo," li
kriis. "Jen ghojo! Jen vera felicheco!"

"Tre malbona speco de felicheco," malgaje diris la Princo. "Mi opinias
ke mi enlitighos."

Ho ve! Tie la aferoj estis egale malagrablaj. Kiam la Princo eniris sian
dormchambron, sitelo da glacimalvarma akvo, supren metita, falis kaj
malsekigis lin ghis la hauto. Plena je angiloj kaj ranoj estis lia
lito; kaj kiam la kompatinda knabo penis ekdormi sur segho, malsovagha
strigo kaj paro da domemaj vespertoj batis lian vizaghon per la
flugiloj, kaj pinchotiris liajn nazon kaj orelojn. Je la plej frua
tagigho la turmentita Princo alshultrigis la skatolon kaj forlasis la
chambron.

Sur la balustrado senokupe sidis la dommastro, per poshtranchilo sin
amuzante.




CHAPITRO XV


"Bonan matenon!" ghentile diris la Komikulo. "Mi esperas, ke vi bone
dormis."

"Mi tute ne dormis," kolere respondis la Princo; "kaj vi kompreneble
sciis, ke mi ne povos."

"Tio estis la sherco, vi scias," ridachis la Komikulo, enposhigante la
tranchilon, kaj preparante konduki la junulon en la manghochambron.
Tamen la Princo sentis nenian deziron al alia festeno similanta la
hierauan; tial li rifuzis chiun inviton kaj ekforiris.

"Ne maltrafu la vojon," diris la Komikulo, kiu shajnis tre malgaja, char
Vanc' ne volis resti por matenmanghi. "Transiru la rivereton, vi scias,
poste transgrimpu rughan barilon, kaj jen vi estas, sur la rekta vojo.
Se mi iam alvenos al via regiono, mi vizitos vin. Mi havas korinklinon
al vi."

"Tion mi ne sentas al vi," murmuris Vanc' formarshante.

Tre kolera li estis kontrau la Komikulo, tamen li sentis malagrablan
memoron pri iu tempo, ne longe pasinta, kiam li mem timigadis la tutan
korteganaron per siaj kruelaj shercoj.

Malfacila estis la vojo, varmega la suno, kaj la Princo estis tiel
malsatega ke li ghoje formanghis du pomojn, kiuj elfalis el veturilo de
kamparano iranta al foiro. Tamen Vanc' sin kuraghigis, pensante ke liaj
malfacilajhoj baldau finighos. Nun li estis proksima al la hejmo de la
Fragokolora Sorchisto; tial li antauenmarshis ghis la posttagmezo, nur
unufoje haltante, kiam li ektrovis kelkajn pirojn sur arbeto apud la
vojo. Malgrandaj, acidaj kaj shtonecaj ili estis, sed la malsata Princo
tre avide kolektis aron da ili, kaj manghis ilin sidante sub la
nesuficha ombro de la pirarbo. Pri la korteganoj Vanc' iom
trankvilighis, memorante ke, dank' al la kamparanoj che la foiro, en la
skatolo estis longedaura provizo da kuketoj kaj bombonoj.

"Malgrau chio," diris la Princo en si mem, refoje marshante, "malgrau
chio, estas por ili multe pli facile ol por mi. Mi opinias, ke mi ne
multe plendus ech estante malgranda, se mi povus tiel vere, kiel ili,
ghui la vivon."

En la dauro de la posttagmezo la Princo atingis malluman arbaron, en
kiun lia vojo shajnis lin konduki. Li ne eniris tre profunden, antau ol
li ekaudis sonon kvazau de iu ploranta, kaj ankau strangan klakbruon,
kvazau cimbaloj estus kunbatitaj. Chi tiuj sonoj pli kaj pli lautighis
dum lia irado, kaj li fine trovis malgrandan simion sidantan sur malalta
junipero, malgajege plorantan, kaj kelkafoje la manojn malghoje
kunfrapantan. La manoj de la simio, estante el metalo (kia estis ghia
tuta korpo), kunklakante kauzis la cimbalsimilajn sonojn, kiujn audis
la Princo.

"Kio estas al vi?" demandis Vanc', char la simio daurigis la ploradon,
tute ne atentante lin.

Suprenrigardante la simio vishis la okulojn per malgranda punta
poshtuko, kiu jam estis sufiche malseka.

"Tiel mizera mi estas," ghi ekghemis. "Chu vi neniam audis la
onidiron: 'estas sufiche malvarme por ke la vosto de latuna simio
forglaciighu'?[1] Mi estas la latuna simio. Oni parolas pri mi; oni
parolas pri mia vosto."

  [Piednoto 1: Popoldiro en Usono, aludante pri nekutime malvarmega
  vetero. --Tradukinto.]

"Sed ankorau neniam estis sufiche malvarme por forglaciigi la voston,"
konsoleme diris la Princo.

"Ne," plendeme respondis la simio; "sed konstante mi timas ke estos, kaj
tio estas egale malbona. Ho, kia mondo estas chi tiu!"

Dirinte tion, la simio ekploris pli malghoje ol antaue, kaj la Princo
trifoje ekternis fortege.

"Jen!" malgaje ekkriis la simio. "Nun vi malvarmumas, char mi estas tiel
malseka pro la plorado."

"Ho, ne zorgu pri tio," ghentile respondis Vanc'. "Efektive ghi ne estas
grava. Bona terno estas vere refreshiga."

"Tio min rememorigas," diris la simio, "ke mi estas sendita por diri, ke
vi reiru; chi tiu ne estas la vojo."

"Ne la--" komencis la Princo, shajne konfuzita.

"Vojo," finighis la simio, refoje ekplorante. "Al la Fragokolora
Sorchisto, vi scias. Farante chirkauiron, vi jhus revenis preskau al
la kastelo de Bogarru, kie loghas la giganto. La Komikulo vin erarigis."

"Min erarigis?" ripetis la kompatinda Princo, nun tute malesperanta.

"Jes," diris la simio, "kiel sherco, vi scias. Ho, mia belega, latuna
vosto! Kia mondo estas chi tiu!"

"Jen la plej malbona kaj malicega sherco el chiuj!" ekkriis la Princo.

Li timtremis pensante pri la proksimeco de la kastelo de tiu terura
grandegulo; kaj tiam li rememoris la lacigantajn mejlojn, kiujn li
piediris tiun tagon sub la brulanta suno; pripensante chi tiujn aferojn
li povus volonte ploregi, se la simio ne estus jam farinta sufiche
grandan lageton de larmoj, kaj Vanc' ne volis kauzi superakvegon.

"Vi devos reiri lau la sama vojo," diris la simio, elpremante la
larmojn el la poshtuko. "Vi bezonos pli longan tempon ol antaue, char
nun estas nokto. Je la tagigho vi ekvidos tri blankajn betulojn en
fojnokampo; tiam transgrimpu la branchobarilon kaj iru lau vico da
grandaj, blankaj shtonoj, ghis vi alvenos al verda shtupshajna
transirejo; post tio la vojo kondukas rekte al la pordo de la
Fragokolora Sorchisto. Vi ne povos ghin maltrafi."

"Se tio estas vera," diris la Princo, "mi dankas vin milfoje. Sed, chu
vi estas tute certa, ke tio ne estas alia sherco?"

"Ho, mia artikigita latuna korpo!" malgaje ekkriis la simio. "Chu mi
similas shercemulon? Neniam mi faris shercon; neniam dum mia tuta vivo!"

"Tre volonte mi farus ion por gajigi vin, se mi povus," diris la Princo,
sin turnante por foriri.

"Ho ne!" ghemis la simio; "neniu povas ion fari. Krom tio, mi ghuas esti
malfelicha; tio estas mia sola konsolo. Iru! Chiuminute pli mallumighas.
Ho! miaj latunaj fingroj kaj piedfingroj, kia mondo tiu chi estas!"

Tiam la simio tiel forte ploregis, ke Vanc' devis tute forlasi la penson
pri dankado, kaj ech pri adiauo; tial li simple turnis sin kaj rapide
reiris sur la vojeto, sur kiu li alvenis.




CHAPITRO XVI


Preskau la tutan nokton piediris la Princo sur la shtoneca shoseo. Kiam
grizighis la chielo, li dormis mallonge sub dornhava kreskajhbarilo, kaj
je la sunlevigho li refoje estis sur la vojo. Dekstre, en bela verda
kampo, li ghojege ekvidis tri blankajn betulojn, kies branchoj mallaute
susuris pro la matena vento.

Vanc' transgrimpis la barilon kaj persiste marshadis gvidata, kiel la
simio promesis, de shajne senfina vico da puraj, blankaj shtonoj.
Tagmeze li ektrovis verdan transirejon shtupforman, sed tiel malrekta
ghi estis, ke la Princo opiniis, ke li povos pli facile transgrimpi la
branchobarilon, ol la shtupareton. Alproksimighante li ekvidis strangan
vireton, kiu shajne ion serchis en la herbo sub la shtupareto. Li
aspektis kiel bonkora maljunulo, sed liaj brakoj, kruroj, kapo kaj
korpo, ech la trajtoj de lia vizagho, estis tiel torditaj, ke nenia
parto estis rekta. Tamen li afable salutis la Princon, kaj invitis lin
sidighi apud la rivereto kaj partopreni en liaj pano kaj fromagho. Tion
la malsatega Princo tre vole faris.

"Eble vi jam audis," diris la nekonatulo, "pri la 'tordita viro, kiu
marshis torditan mejlon, kaj trovis torditan moneron apud tordita
shtupareto'?[2] Mi estas la viro. Mi ankorau ne trovis la moneron, sed
mi esperas, ke mi baldau trovos. Mi volas vin averti, ke vi ne parolu,
kiam vi atingos la Fragokoloran Sorchiston, ghis li estos parolinta;
alie vi malsukcesigos la sorchagon por la dauro de dek jaroj."

  [Piednoto 2: Angla infanrimo:

    "There was a crooked man, who walked
      a crooked mile,
    And found a crooked sixpence against
      a crooked stile." --Tradukinto.]

"Kiel bonega vi estas!" dankeme diris la Princo. "Kiel terure, se mi
malsukcesigus la sorchagon, post mia longa vagado! Chu mi povos ion fari
por vi? Mi helpos serchi la moneron, se plachos al vi, au mi petos de
la Sorchisto, ke li vin maltordu."

"Ho, ne grave!" gaje respondis la Torditulo. "Pri la monero, mi mem
devos trovi tion; kaj pri mia kurbeco, ciklono ghin faris, kaj ciklono
ghin devos malfari. Tio ne ghenas min. Mi ne min sentas tiel
senkomforta, kiel mi shajnas."

Denove dankante la bonkoran vireton pro la mangho kaj la bona konsilo,
Vanc' ghoje ekiris tra la betularbaro, pensante ke lia penplena migrado
vere baldau finighos. La birdoj kantis, la rivereto apud li gaje
babiletis, kaj la vento alportis dolchajn odorojn de mil floroj. Je la
sunsubiro la Princo forlasis la arbaron, kaj eniris malgrandan verdan
ebenajhon, kie la herbo shajne estis veluro sub liaj piedoj, kaj
briletanta fontano plaudis meze de amaso da floroj. Chi tie Vanc'
ekvidis kuriozan palerughan dometon, kiu similis vastan fragon; kaj
antau la pordo sidis, ageme trikanta, strangaspekta individuo, tute
palerugha, ech je la haroj, kaj vestita per robo kaj pinthava chapelo
samkoloraj.

Fine la Fragokolora Sorchisto estis trovita.




CHAPITRO XVII


Bonege estis, ke la Torditulo avertis la Princon, ke li ne parolu unue;
alie li certe estus tion farinta, char la Fragokolora Sorchisto vere ne
shajnis komunikema persono. Li ja levis la okulojn kiam Vanc' demetis
sian skatolon; sed li diris nenion, kaj fermante la okulojn li silente
daurigis la trikadon.

Vanc' kelkatempe staris sur unu piedo, poste sur la alia. Li kalkulis la
blankajn kolombojn starantajn sur la pinta tegmento, kaj rigardis
maljunan etulinon, kiu kolektis kreskajhojn en malgranda ghardeno apud
la domo; tamen li zorgeme sin detenis de la parolo. Fine lia pacienco
ricevis rekompencon: la Sorchisto malfermis la okulojn kaj parolis.

"La tialo," li tre malrapide diris, "kial kolbaso ne povas marshi estas:
char ghi ne havas krurojn. Tion vi povas kompreni, chu ne?"

"Ho, certe!" ghentile respondis la Princo. Tre zorgema li estis, por ke
li ne kolerigu la Sorchiston.

"Nu, do," respondis la Sorchisto, "ne shajnigu, ke vi ne povas."

Denove la Sorchisto iom da tempo silente trikadis; poste li refoje
parolis.

"La tialo," li diris serioze, "kial chevalo ne havas rostron estas: char
ghi ne estas elefanto. Chu vi povas vidi la signifon de tio?"

"Jes, via--," "Regha Moshto," la Princo estis dironta, pro sia avida
deziro paroli ghentile; sed li ghustatempe shanghis la parolon, kaj
afable diris: "Jes, via Sorchista Moshto."

Tio shajne plachis al la Sorchisto, char li trifoje klinis la kapon, kaj
la Princon invitis en la domon por manghi. La mangho jam estis
preparita; kaj chetable sidis la etulino, kiun Vanc' antaue vidis en la
ghardeno, kaj nau nigraj katoj havantaj verdajn okulojn, pintajn
chapelojn, kaj, sub la mentonoj, belajn blankajn tuketojn. La Sorchisto
almetis seghon por la Princo.

"Jen mia edzino," li diris, montrante la etan maljunulinon. "Shi estas
profesia sorchistino. Si manghadas nenion krom akridoj kolektitaj dum la
luno estas plenkreska."

Tiam la Sorchisto mallautigis la vochon kun mistera mieno, sin klinis
al Vanc', kaj diris:

"Malmultekosta, tre malmultekosta. Chiujare shi apenau kostas al mi
kvar pencojn por chio, krom la altekalkanumitaj shuoj. Tiuj estas
altprezaj, sed shi devas ilin havi, char shi estas profesia sorchistino,
vi scias. Nu, pri tiuj chi katoj, kiom da vivtempoj vi opinias, ke ili
kune posedas?"

"Oni diras," respondis la Princo, "ke chiu kato havas nau
vivtempojn;[3] tial mi supozas, ke chi tie devas esti vivtempoj
okdek-unu."

  [Piednoto 3: Angla popoldiro, signifante, ke oni devos mortigi katon
  nau fojojn, antau ol ghi estos vere senviva! --Tradukinto.]

"Vi do estas malprava, char nur unu-du vivdauroj ankorau restas al
kelkaj el tiuj katoj. Mi konservas ilin, vi komprenas, por ke homoj,
perdinte la vivon, nur bezonu veni al mi, kaj mi vendas al ili unu el la
katvivoj."

"Chu tio plachas al la katoj?" demandis Vanc'.

"Ghi estas indiferenta por ili," respondis la Sorchisto. "Ili scias ke
chiuj devos ghin permesi. Perdinte la lastan vivtempon, chiu kato
farighas vento. Vi estas ilin audinta dum martaj noktoj, miauantajn
chirkau la kastelturoj."

"La luno," diris la sorchistino, unuafoje parolante, "estanta kredeble,
se ne alie, aldonita al chi tiu, kies salo pligrandiganta."

"Vi estas prava, karulino," diris la Sorchisto, "kiel vi chiam estas. La
knabo _estus_ pli komforta en la lito."

Dirinte tion, la Sorchisto sin levis, kaj kondukis la Princon en puran
dormchambreton, dezirante al li bonan nokton. La Princo, malferminte la
skatolon por doni aeron al la familio, kushighis kaj, la unuan nokton de
kiam li forlasis la palacon, ghuis la dormadon en lito.

Matene, post la mangho kun la Sorchisto, la sorchistino kaj la katoj,
oni envokis la Princon en la ghardenon kaj donis al li fosilon.

"Iom fosu, dum ni babilas," diris la Sorchisto sidighante, "kaj provu
chu vi povas trovi iom da grekaj radikoj. La edzino bezonas ilin por
sorcha miksajho, kiun shi faras."

"Primoloj," diris la sorchistino, "preskau produktantaj pronomojn pri
prezoj, propagandantaj."

Vanc' mire atentis, sed la Sorchisto, al kiu tia ridinda babilacho
evidente ne estis eksterordinara, respondis kviete:

"Vi estas prava, laukutime, karulino. Li devos zorgi por ne trahaki
ilin per la fosilo."

La Princo prenis la ilon kaj komencis fosi, kvankam ne tre esperema.
Verdire li neniam antaue bone sukcesis trovi grekajn radikojn; cetere
li sopiris demandi la Sorchiston pri la sorchago, kiu povus restarigi
lian familion. Tamen li vigle fosadis kaj diris nenion, ghis la
Sorchisto lin alparolis.

"Pri via familio," fine diris la Sorchisto, "mi supozas ke vi scias la
regulon pri simpla malpliigado, chu ne?"

"Jes," dube respondis la Princo, "se tiu pagho ne estis el mia
aritmetika libro elshirita. Tamen, mi povus ghin lerni."

"Do ghin lernu," diris la Sorchisto, "kaj, post kiam vi lernis, ghin
uzu."

"Sed, mi petas," humile respondis la Princo, "la familianoj jam estas
sufiche malpliigitaj. Mi ne volas ilin plie malpliigi."

    [Ilustrajho]

"Nu," malafable diris la Sorchisto; tial ke, havante multe da aferoj en
la cerbo tiun tagon, li efektive forgesis, ke la korteganoj estas
etuloj, kaj opiniis, ke ili estas gigantoj; kaj sorchistoj neniam volas
sin trovi malpravaj. "Nu, do _ne_ malpliigu ilin. Tio tute ne interesas
min."

"Ho, ne diru tion!" petegis la Princo, kun larmoj en la okuloj. "Bonvolu
ne agi kvazau vi ne interesighus! Ho, via Sorchista Moshto, tiel longan
marshadon mi faris por vin trovi, kaj tiel malagrablajn personojn mi
renkontis, kaj tiaj terurajhoj survoje okazis, ke mi petegas, ke vi ne
rifuzu nun helpi min, kiam mi fine sukcesis vin trovi!"

"Nu, do," respondis la Sorchisto, "estu ghentila, kaj faru kion mi
postulas. Flankedirante, chu vi trovas iajn radikojn?"

"Ech ne unu," malespere diris la Princo, sin apogante sur la fosilo.

"Tio estas malbona," diris la Sorchisto. "Por unu greka radiko mi vendus
al vi la sorchagon."

"Ho," ekkriis la Princo, "mia instruisto certe havas kelkajn. Plena de
tiaj antaue estis lia kapo, kaj mi estas certa, ke li ankorau havas
ilin, se ili ne tiel malgrandighis, ke li ilin perdis."

La Princo rapidis malfermi la skatolon, kaj ghoje akiris de la
instruisto kelke da grekaj radikoj, kiuj estis belformaj kaj bonstataj,
kvankam malgrandaj. Chi tiujn li donis al la Sorchisto; kaj, kiam la
edzino ilin ricevis, la Princo avide atendis, esperante ke oni sciigos
al li la sorchagon.

Sed la Sorchisto shajne ne volis paroli. Iom li fajfis; kaj poste,
eltirinte shnureton el la posho, komencis ludi per ghi sur siaj longaj
fragokoloraj fingroj.

"Mi sendis telegramon al la regha kato," li anoncis. "Iru tra tiu blanka
kradpordo, kaj vi atingos la shoseon. Ghi estas la suda limo de
Gajlando. Via vojo estas rekta. Je la sunsubiro vi cheestos la kastelon.
La kato chion scias."




CHAPITRO XVIII


La Princo dankis al la Sorchisto, kvankam ne tre fervore; char li ne
plene kredis, ke la Sorchisto telegrafis al la kato; kaj ech se tio
estus vera, Vanc' antaue tiel ghenis kaj turmentis tiun kompatindan
beston, ke li iom hontis, nun petonte de ghi favoron. Tamen li
antaueniris lau la vojo dirita, trapasis la blankan pordeton, kaj gaje
marshis sur la shoseo. Li ja iom timis la malican Generalon Bopi; sed,
spite siaj duboj, li sentis iom da fido al la Fragokolora Sorchisto, kaj
li intencis esti tre singardema alproksimighante al la palaco.

Kiel la Sorchisto promesis, je la sunsubiro la juna Princo trovis la
finon de sia longa marshado, kaj ekvidis la karan familian hejmon, en
kiu li naskighis kaj chiam vivadis, ghis kiam liaj propraj malbonfaroj
lin forigis. Al la lama kaj lacega Princo tre bele aspektis la velurecaj
terasoj, la helblua lago, la marmoraj statuoj, briletantaj fontanoj,
belegaj floroj, flirtantaj filikoj kaj ombra arbaro; kaj antau chio, la
vasta ora palaco mem, kaj la brilantaj turetoj, spegulantaj la radiojn
de la subiranta suno. Pro ghojo la Princo vere povus plori.

Mire kvieta shajnis la tuta chirkauajho. Sur la lago dormis la blankaj
cignoj, kaj la pavoj staris sur la teraso similaj al juvelrichaj
figuroj. Timeme chirkaurigardante, por serchi postsignojn de la malbona
Generalo, la Princo senbrue trairis la arbetaron, ghis li sin trovis tre
proksima al la chefa enirejo de la palaco. Ankorau neniaj postsignoj de
la malvera regho. La regha kato, pli grasglata ol kiam la Princo ghin
turmentadis, sidis sola sur la perono, serene sin lekanta.

"Efektive vi pli bone farus elvenante," ghi diris, "kaj ne plu restante
post tiu migdalarbo; char mi tre facile vin vidas."

Audinte tion, la Princo elpashis, ankorau zorgeme chirkaurigardante,
kaj demetis la skatolon sur la shtuparon.

"Kara kato," li ghentile diris, "kiel vi fartas?"

"Ho, ho!" iom malafable respondis la ratkaptisto. "Kara kato! Kiel
kortushante!"

"Mi forestis longan tempon," provdiris la Princo.

"Estas eble," respondis la kato; "tamen la tagoj chi tie pasis sufiche
rapide. Ni ne malgrasighis dum via foresto."

"Tio estas vera," iom honteme konsentis la Princo, kaj li rapide
shanghis la paroltemon. "Kie chiuj estas?"

"Senkapigitaj," mallonge respondis la alia; "tio estas, chiuj esceptinte
la Reghon."

"Chu vi volas diri Generalon Bopi?" demandis Vanc'; "vi scias ke mi
havas en mia skatolo la veran Reghon."

"Ne chikanu!" akre respondis la kato. "Oni ekkonas reghon per liaj agoj.
Se vi estus vidinta, kiamaniere li senkapigis homojn, dekstre kaj
maldekstre, mi opinias, ke vi nomus lin iom pli ol generalo. La
malmultaj, kiuj ankorau vivas, jam rapidis for de la palaco, kaj en la
arbaro sin kashas."

"Kie do estas la Gen--la Regho mem?" maltrankvile demandis Vanc'.

"Ho!" nezorge respondis la kato; "li estas apuda."

"Kie?" demandis Vanc'.

"Chi tie," respondis la kato.

"Mi lin ne vidas," diris la Princo, kun ektremo, chiuflanke
okulserchante.

"Chu ne?" diris la kato; "tio estas char vi ne povas travidi min."

"Kiel strange vi parolas, kato!" ekkriis Vanc'. "Mi ne scias kion vi
volas diri."

"Nu," respondis la kato, "vi memoras tiujn amuzajn bombonojn?"

"Jes," murmuretis la Princo, honteme rughighanta.

"Unu rulighis sub la sofon," penseme diris la kato.

"Jes," respondis Vanc'; "mi rememoras, ke unu falis, kaj ke mi ne povis
ghin trovi."

"Post kiam mi ricevis la telegramon de la Fragokolora Sorchisto," diris
la kato, "mi elrulis la bombonon mezchambren. Ghi estis bela bombono,
kaj la Regho envenante vidis ghin, kaj tuj ghin englutis."

"Nu," ekscitite kriis la Princo, "kio poste?"

La kato elpushis sian langon, kaj lekis la lipojn. "Li estis tre mola,"
ghi diris.

"Vi lin manghis?" senspire demandis Vanc'.

La kato trankvile balancis la kapon; kaj ghiaj vangharoj kuntirighis pro
la memoro de ghia manghado.

"La patro, do," ghoje kriis la Princo, "denove estas la Regho; au li
estos, kiam li sufiche grandighos. Vi diras, ke vi ricevis de la
Fragokolora Sorchisto telegramon. Diru al mi, kara kato, ho diru al mi,
kion li diris."

"Ne povos ghis la noktomezo," diris la kato; "alie la sorchprocedo ne
funkcios, kaj chio malprosperos."




CHAPITRO XIX


Se tio okazus antau ol li forlasis la hejmon, la Princo piedfrapus, kaj
grandan bruegon farus, char li devas ech unu minuton atendi ion
deziritan; sed, dum la longa marshado, li lernis, inter aliaj lecionoj,
la lecionon pri pacienco; tial li nek bruegis nek kriis; sed, enirante
la palacon, li eksidis en loko, de kiu li povis vidi la grandan
horloghon, kaj pacience atendis la noktomezon.

Tamen li estis tiel lacega, ke li ne povis teni la okulojn malfermitaj,
kaj li baldau dormis profunde. Fine la kato lin tushis sur la shultro,
tiel pikante lin per la ungopintoj, ke li subite eksaltis.

"Vekighu!" kriis la kato, "post sep minutoj la dekdua horo sonos."

"Chu vere? Chu mi dormis?" demandis la Princo, frotante la okulojn.

"Tiel shajnas," respondis la kato. "Kial vi lasis la korteganaron
enfermita en la skatolo?"

"Por diri la veron," konfesis la Princo, "mi timis, ke ili eble
chirkaukuros sur la planko en la mallumo, kaj--iu eble manghos ilin
erare."

"Nu," respondis la kato, rughighante, (se kato _povas_ rughighi,) "eble
vi estas prava. Oni neniam povas scii tion, kio eble okazos. Nun jam
estas preskau la dekdua, kaj ni devas rapidi. Elkuru sur la terason kaj
rigardu, chu la pavino demetis ovon. Se jes, alportu ghin al mi; sed
rapidu!"

Frotante la dormon for de la okuloj, la Princo rapidiris por obei. Li
efektive trovis ovon, kaj rekurante al la palaco, li jhus atingis la
chambregon, kiam la horlogho eksonigis la dekduan horon.

"Krevigu ghin precize tra la mezo, kaj faru tion per tri frapoj,"
ordonis la kato.

La Princo obeis, kaj el la fragmentoj de la shelo, precize kiam chesis
la lasta horfrapo, elpashis la Feino Kopeto, _energia_, fresha, vigla,
de kapo ghis piedo, kvazau shi estus jhus kreita, kaj tute ne kvazau
shi estus trovinta mallargha au kunpremanta sian loghejon en la ovo.
Per rapida flirteto shi ekskuis sian jupon, malpeze saltetis de la
tablo, kaj per sia bastoneto frapetis la Princon sur la kapo.

"Nu!" shi akre diris, "kio pri la Blua Sorchisto? Chu vi lin tiom
shatas, kiom vi antaue supozis?"

"Mi ne scias," balbutis la kompatinda Princo, multe surprizita de la
subita apero de la baptopatrino. "Chu mi diris, ke mi lin shatas? Mi
forgesis--mi volas diri: mi tute _ne_ shatas lin, se vi volas,
Baptopatrino."

"Ho!" mokeme ekkriis la maljunulino. "Chu vere? Tamen, se mi ghuste
memoras, antaunelonge vi efektive sopiris pri vizito de li. Nu do, kio
pri la giganto de Bogarru kaj la Komikulo, ambau intimaj amikoj miaj?
Chu vi shatis ilin, he? Chu vi trovis ilin spritaj kaj agrablaj? Chu ili
respektege kondutis kontrau vi, char vi estas reala, vivanta
princo, he?"

"Vi bone scias ke ne," ekkriis la Princo. "Mi devas diri, Baptopatrino,
ke vi montras strangan guston elektante amikojn."

"Chiu lau sia prefero," senzorge respondis Kopeto. "Mi supozas, ke pli
grandan plezuron faris al vi tiu stulta meduzo, au tiu melankolia
latuna simio, au tiu torditulo; li estas belulo, chu ne?"

"Mi ja shatis ilin," brave respondis la Princo; "tiel bonkoraj ili
estis. Chu ili ankau estas viaj amikoj, Baptopatrino?"

"Nu, jes," diris la feino, dum la okuloj petoleme briletis, "mi opinias
ke mi povas diri, ke ni estas iom intimaj."

"Mi duone konjektis," iom timeme provdiris Vanc', "ke ili chiuj eble
estas vi, Baptopatrino."

"Eble vi kredas, ke mi estas speco de vivanta tabelo de multobligado,"
shi akre respondis, "au ke mi posedas tiom da vivoj, kiom ia kato.[4]
Flankeparolante, chu vi nun povas nomi la limojn de la regno?"

  [Piednoto 4: Vidu noton, p. 80 (pn. 3).]

"Mi devus povi ilin nomi," respondis la Princo, "mi chirkauiris la
tutan regnon piede."

"Nu," respondis la Baptopatrino, "sendube la irado ne malutilis al vi.
Tio rememorigas al mi: chu vi jam spertis sufichon?"

"Ho, mi petas, Baptopatrino," kriis Vanc', "mi spertis sufiche da chio,
krom amikeco; kaj ho, Baptopatrino, se vi nur sciigus al mi kiel
reshanghi miajn parencojn, ja estas nenio kion mi ne farus. Kredu min,
kara Baptopatrino, mi estas knabo tre malsimila al tiu, kiu ne volis
lerni la landlimojn, kaj kiu deziris konatighi kun la Blua Sorchisto;
vere mi estas."

"Ha, ha!" mokridis la feino, kvankam en si mem shi ne estis pri li
malkontenta. "Chiuokaze, vi estas knabo multe pli malpura. Chu vi lavis
la vizaghon dum via foresto?"

"Mi timas ke mi ne lavis ghin tre ofte," konfesis la humilighinta
Princo. "Vi scias, tiom da aliaj aferoj okupis mian cerbon,
Baptopatrino."

"Ba!" ekkriis la feino. "Iru por bani!"

"Sed la korteganoj, Baptopatrino," timeme petis la Princo, "la
longedaura malgrandeco certe ilin tedegis."

"Fi, fi!" akre kriis la Baptopatrino, "kiel senchese vi ja kantachas la
saman kanton. Tio estas tre maldeca. Tamen, char tio ne estas por vi
mem, mi konsentas diri al vi, ke ghi estas tre simpla afero, se vi nur
scias ghin fari. Ili sidis kun vizagho kontrau vizagho, kiam ili
malgrandighis, chu ne?"

"Jes," diris la Princo, rughighante.

"Turnu, do, por ili chiuj, la dorson kontrau la dorso," malafable diris
la feino. "Mi supozis, ke iu malspritulo antaulonge povus esti sufiche
sagha por fari tion."

Vanc' malfermis la skatolon, kaj tremante pro eksciteco, aranghis siajn
parencojn kaj amikojn dorse dorsen en du vicoj.

Puf! La rezultato estis mirakla! Multe pli rapide ol kiam ili
malgrandighis, la etuloj atingis sian antauan amplekson. Tiam konfuzo
ekregis. Kiaj babilado kaj chirkaukurado; kiaj manpremoj, gratuloj, kaj
chirkauprenoj; kiaj riprochoj kaj frapoj por Vanc', char li
malgrandigis ilin, kaj poste kiaj kisoj kaj karesoj, char li refaris
ilin grandaj! Neniam antaue, nek poste, en ia regha palaco, okazis tiom
da konfuzo kaj bruego.

"Sed, Baptopatrino," nekuraghe demandis Vanc', post kiam la eksciteco
sufiche malpliighis, por ke oni povu denove ekpensi,-- "Sed,
Baptopatrino, mi petas, chu mi povos fari al vi unu demandon?"

"Se ghi estas mallonga," respondis la incitema maljunulino, "kaj ne
_tro_ malsagha."

"Nu do," demandis Vanc', "mi tre shatus ekscii: kion ni povus fari, se
la pavino okaze ne estus demetinta ovon?"

"Fi!" kolere diris la Baptopatrino. "Sensencajho!"


FINO

       *       *       *       *       *
           *       *       *       *
       *       *       *       *       *

Errata

kaj sola heredonto de la regno  [Originaltekste: herodonto]
kie la maljuna perukhava  [muljuna]
"Kie li loghas?"  [Originalteksto havas unuopan citilon.]
ne ploris pro chagreno kaj malsato  [chaghreno]
tre malmulte da forto al ili restis  [al il restis]






End of Project Gutenberg's Princo Vanc', by Eleanor Putnam and Arlo Bates

*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PRINCO VANC' ***

***** This file should be named 23093.txt or 23093.zip *****
This and all associated files of various formats will be found in:
        http://www.gutenberg.org/2/3/0/9/23093/

Produced by Louise Hope, David Starner, Dave Morgan, Team
Esperanto and the Online Distributed Proofreading Team at
http://www.pgdp.net (This book was produced from scanned
images of public domain material from the Google Print
project.)


Updated editions will replace the previous one--the old editions
will be renamed.

Creating the works from public domain print editions means that no
one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
(and you!) can copy and distribute it in the United States without
permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
such as creation of derivative works, reports, performances and
research.  They may be modified and printed and given away--you may do
practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
subject to the trademark license, especially commercial
redistribution.



*** START: FULL LICENSE ***

THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK

To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
distribution of electronic works, by using or distributing this work
(or any other work associated in any way with the phrase "Project
Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
Gutenberg-tm License (available with this file or online at
http://gutenberg.org/license).


Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
electronic works

1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
and accept all the terms of this license and intellectual property
(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.

1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
used on or associated in any way with an electronic work by people who
agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
even without complying with the full terms of this agreement.  See
paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
works.  See paragraph 1.E below.

1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
collection are in the public domain in the United States.  If an
individual work is in the public domain in the United States and you are
located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
keeping this work in the same format with its attached full Project
Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.

1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
a constant state of change.  If you are outside the United States, check
the laws of your country in addition to the terms of this agreement
before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
creating derivative works based on this work or any other Project
Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
the copyright status of any work in any country outside the United
States.

1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:

1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
copied or distributed:

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org

1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
and distributed to anyone in the United States without paying any fees
or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
1.E.9.

1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
with the permission of the copyright holder, your use and distribution
must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
permission of the copyright holder found at the beginning of this work.

1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
License terms from this work, or any files containing a part of this
work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.

1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
electronic work, or any part of this electronic work, without
prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
active links or immediate access to the full terms of the Project
Gutenberg-tm License.

1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
License as specified in paragraph 1.E.1.

1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.

1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
that

- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
     must be paid within 60 days following each date on which you
     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
     address specified in Section 4, "Information about donations to
     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."

- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
     License.  You must require such a user to return or
     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
     and discontinue all use of and all access to other copies of
     Project Gutenberg-tm works.

- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
     of receipt of the work.

- You comply with all other terms of this agreement for free
     distribution of Project Gutenberg-tm works.

1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
electronic work or group of works on different terms than are set
forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
Foundation as set forth in Section 3 below.

1.F.

1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
works, and the medium on which they may be stored, may contain
"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
your equipment.

1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
liability to you for damages, costs and expenses, including legal
fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
DAMAGE.

1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
written explanation to the person you received the work from.  If you
received the work on a physical medium, you must return the medium with
your written explanation.  The person or entity that provided you with
the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
refund.  If you received the work electronically, the person or entity
providing it to you may choose to give you a second opportunity to
receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
is also defective, you may demand a refund in writing without further
opportunities to fix the problem.

1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.

1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
provision of this agreement shall not void the remaining provisions.

1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
with this agreement, and any volunteers associated with the production,
promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
that arise directly or indirectly from any of the following which you do
or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.


Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm

Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
electronic works in formats readable by the widest variety of computers
including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
people in all walks of life.

Volunteers and financial support to provide volunteers with the
assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.


Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
Foundation

The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
permitted by U.S. federal laws and your state's laws.

The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
throughout numerous locations.  Its business office is located at
809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
information can be found at the Foundation's web site and official
page at http://pglaf.org

For additional contact information:
     Dr. Gregory B. Newby
     Chief Executive and Director
     gbnewby@pglaf.org


Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation

Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
spread public support and donations to carry out its mission of
increasing the number of public domain and licensed works that can be
freely distributed in machine readable form accessible by the widest
array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
status with the IRS.

The Foundation is committed to complying with the laws regulating
charities and charitable donations in all 50 states of the United
States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
with these requirements.  We do not solicit donations in locations
where we have not received written confirmation of compliance.  To
SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
particular state visit http://pglaf.org

While we cannot and do not solicit contributions from states where we
have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
against accepting unsolicited donations from donors in such states who
approach us with offers to donate.

International donations are gratefully accepted, but we cannot make
any statements concerning tax treatment of donations received from
outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.

Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
ways including checks, online payments and credit card donations.
To donate, please visit: http://pglaf.org/donate


Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
works.

Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
concept of a library of electronic works that could be freely shared
with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.


Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
keep eBooks in compliance with any particular paper edition.


Most people start at our Web site which has the main PG search facility:

     http://www.gutenberg.org

This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.