The Project Gutenberg eBook, El la Biblio, by Ludwik Lejzer Zamenhof This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at www.gutenberg.net Title: El la Biblio Author: Ludwik Lejzer Zamenhof Release Date: February 26, 2004 [eBook #11307] [File last updated on December 20, 2007] Language: Esperanto Character set encoding: ASCII ***START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK EL LA BIBLIO*** Produced by Distributed Proofreaders Europe, http://dp.rastko.net Project by David Starner, Carlo Traverso and Tapio Riikonen El la Biblio Elektitaj chapitroj de la Psalmaro, Sentencoj de Salomono kaj Predikanto el la originalo tradukitaj de Dro L.L. Zamenhof 3a eldono (7a-12a miloj) 1924 La Psalmaro PSALMO I. 1. Felicha estas la homo, kiu ne iras lau konsilo de malpiuloj, nek staras sur vojo de pekuloj, nek sidas en kunsido de blasfemantoj, 2. sed li nur havas deziron por la legho de Dio, kaj pri Lia legho li pensas tage kaj nokte. 3. Kaj li estos kiel arbo, plantita apud akvaj torentoj, donanta sian frukton en sia tempo, kaj kies folio ne velkas; kaj en chio, kion li faras, li sukcesos. 4. Ne tiel estas la malpiuloj, sed ili estas kiel grenventumajho, kiun disblovas la vento. 5. Tial ne staros fortike la malpiuloj che la jugho kaj la pekuloj en societo de piuloj: 6. char Dio konas la vojon de piuloj, kaj la vojo de malpiuloj pereos. PSALMO III. 1. Psalmo de Davido, kiam li forkuris de sia filo Absalono. 2. Dio, kiel multaj estas miaj premantoj, multaj levighis kontrau mi! 3. Multaj diras pri mia animo: ne ekzistas por ghi savo de Dio.--Sela [Hebrea muzika termino]. 4. Sed Vi, Dio, estas shildo por mi, mia honoro kaj levanto de mia kapo. 5. Per mia vocho mi vokas al Dio, kaj Li respondas al mi de Sia sankta monto.--Sela. 6. Mi kushighas kaj endormighas, kaj mi vekighas, char Dio min subtenas. 7. Mi ne timas multajn milojn da homoj, kiuj estas chirkau mi. 8. Levighu, Dio, helpu min, mia Sinjoro, char Vi frapis al chiuj miaj malamikoj la vangojn, la dentojn de la malpiuloj Vi frakasis. 9. Che Dio estas la helpo; super Via popolo estas Via beno.--Sela. PSALMO XIX. 1. Al la hhorestro. Psalmo de Davido. 2. La chieloj rakontas la gloron de Dio, kaj la farojn de Liaj manoj raportas la chiela firmajho. 3. Tago al tago transdonas diron, kaj nokto al nokto faras sciigon. 4. Sen parolo kaj sen vortoj; oni ne audas ilian vochon. 5. Tra la tuta mondo iras ilia ordono, kaj ghis la fino de la universo iras iliaj vortoj; por la suno Li aranghis tendon inter ili. 6. Kaj ghi eliras kiel fiancho el sia baldakeno, ghojas kiel heroo, trakuranta sian vojon. 7. Sur unu rando de la chielo estas ghia levigho, kaj ghia rondiro estas ghis aliaj randoj, kaj nenio kashighas antau ghia varmego. 8. La instruo de Dio estas perfekta, ghojigas la animon; la atesto de Dio estas certa, ghi saghigas sensaghulon. 9. La ordonoj de Dio estas justaj, ghojigas la koron; la ordondiro de Dio estas klara, faras lumon antau la okuloj. 10. La instruo de Dio estas pura, restas eterne; la jughoj de Dio estas veraj, kaj chiuj estas justaj. 11. Ili estas pli dezirindaj, ol oro kaj ol multe da plej pura oro; ili estas pli dolchaj, ol mielo kaj chelaraj mielgutoj. 12. Ankau Via sklavo instruighis per ili; kiu ilin observas, havas grandan rekompencon. 13. Kiu scias siajn erarojn? Purigi min de eraroj kashitaj. 14. Ankau de intencaj eraroj detenu Vian sklavon, ke ili ne regu super mi. Tiam mi estos perfekta kaj pura de granda peko. 15. Akceptu favore la vortojn el mia busho kaj la parolon de mia koro antau Vi, ho Dio, mia protektanto kaj mia savanto. PSALMO XXIII 1. Psalmo de Davido. Dio estas mia pashtisto, mi mankon ne havos. 2. Sur verdaj herbejoj Li ripozigas min, apud trankvilaj akvoj Li kondukas min. 3. Li kvietigas mian animon, Li kondukas min lau vojo de la vero, pro Sia nomo. 4. Ech kiam mi iros tra valo de mallumo, mi ne timos malbonon, char Vi estas kun mi; Via bastono kaj apogighilo trankviligos min. 5. Vi kovras por mi tablon antau miaj malamikoj; Vi grasigis per oleo mian kapon, mia pokalo estas plenigita. 6. Nur bono kaj favoro sekvos min en la dauro de mia tuta vivo, kaj mi restos en la domo de Dio multajn jarojn. PSALMO XXIV. 1. Psalmo de Davido. Al Dio apartenas la tero kaj chio, kio ghin plenigas, la mondo kaj chiuj ghiaj loghantoj. 2. Char Li apud la maroj ghin fondis kaj apud la riveroj ghin fortikigis. 3. Kiu levighos sur la monton de Dio, kaj kiu staros sur Lia sankta loko? 4. Tiu, kiu havas purajn manojn kaj senmakulan koron, kiu ne fordonis sian animon al malvero kaj ne jhuras trompe. 5. Li ricevos benon de Dio kaj bonfarojn de la Plejalta, lia savanto. 6. Tio estas la gento de Liaj adorantoj, de la serchantoj de Via vizagho, Dio de Jakobo.--Sela. 7. Levu, pordegoj*, viajn kapojn, kaj levighu, pordoj de la mondo, por ke eniru la regho de gloro. 8. Kiu estas tiu regho de gloro? Dio la forta kaj potenca, Dio la potenculo de milito. 9. Levu, pordegoj viajn kapojn, kaj levighu, pordoj de la mondo, por ke eniru la regho de gloro. 10. Kiu estas tiu regho de gloro? Dio Cebaot, Li estas la regho de gloro.--Sela. PSALMO XXVII. 1. De Davido. Dio estas mia lumo kaj mia savo; kiun mi devas timi? Dio estas la forto de mia vivo; kiu povas min teruri? 2. Kiam alproksimighos al mi malbonfarantoj, por manghi mian karnon, miaj kontrauuloj kaj malamikoj,--ili surpushighos kaj falos. 3. Se elpashos kontrau min armeo, mia koro ne ektimos; se levighos kontrau min milito, ankau tiam mi havos fidon. 4. Nur unu aferon mi petas de Dio, nur tion mi deziras, ke mi restu en la domo de Dio en la dauro de mia tuta vivo, por rigardi la charmon de Dio, admiri Lian templon. 5. Char Li kovros min en Sia kabano en la tago de malbono, Li kashos min en kashita loko de Sia tendo, sur rokon Li levos min. 6. Kaj nun levighos mia kapo super miajn malamikojn, kiuj min chirkauas, kaj mi oferfaros en Lia tendo oferojn de danko, mi kantos kaj gloros Dion. 7. Auskultu, ho Dio, mian vochon, kiam mi vokas, korfavoru min kaj respondu al mi. 8. De Vi diras al mi mia koro: serchu mian vizaghon; Vian vizaghon, ho Dio, mi serchas. 9. Ne kashu Vian vizaghon antau mi, ne forpushu en kolero Vian sklavon; Vi estis mia helpo, ne forpushu kaj ne forlasu min, Dio, mia savo. 10. Char mia patro kaj mia patrino min forlasis, sed Dio min akceptis. 11. Instruu al mi, Dio, Vian vojon kaj konduku min sur ghusta irejo, spite miajn malamikojn. 12. Ne fordonu min al la volo de miaj premantoj, char starighis kontrau mi falsaj atestantoj, plenaj de rabemeco, 13. ke mi ne esperu vidi la bonecon de Dio en la lando de vivantoj. 14. Esperu al Dio, tenu vin forte, forta estu via koro, kaj esperu al Dio. PSALMO XXXII. 1. Instruo de Davido. Felicha estas tiu, kies krimo estas pardonita, kies peko estas kovrita. 2. Felicha estas la homo, al kiu Dio ne kalkulas lian kulpon kaj en kies spirito estas nenia malvero. 3. Kiam mi silentis, senfortighis miaj ostoj de mia chiutaga ploregado. 4. Char tage kaj nokte pezis sur mi Via mano; la freshecon de miaj sukoj anstatauis sekeco de somero.--Sela. 5. Mian pekon mi konfesis al Vi, kaj mian kulpon mi ne kashis; mi diris: mi konfesos miajn krimojn al Dio; kaj Vi deprenis la kulpon de mia peko.--Sela. 6. Pro tio preghu antau Vi chiu piulo en la ghusta tempo, por ke che la disvershigho de grandaj akvoj ili lin ne atingu. 7. Vi estas mia shirmo; kontrau sufero Vi min gardos, per ghojoj de savo Vi min chirkauos.--Sela. 8. Mi prudentigos vin kaj montros al vi la vojon, kiun vi devas iri; kun konsiloj mi direktos sur vin mian okulon. 9. Ne estu kiel chevalo, kiel senprudenta mulo, al kiuj oni devas kateni la bufon per brido kaj bushpeco, kiam ili ne iras al vi. 10. Multajn frapojn havas la malpiulo, sed kiu fidas Dion, tiun chirkauas favoro. 11. Ghoju pro Dio, kaj gaju, justuloj, kaj triumfu chiuj, kiuj havas pian koron! PSALMO XXXIV. 1. De Davido, kiam li shajnigis sin freneza antau Abimelehh, kaj tiu lin forpelis kaj li foriris. 2. Mi gloros Dion en chiu tempo, chiam laudo por Li estos en mia busho. 3. Per Dio glorighas mia animo; la humiluloj audu kaj ghoju. 4. Gloru Dion kun mi, kaj ni altigu kune Lian nomon. 5. Mi serchis Dion, kaj Li respondis al mi, kaj de chiuj miaj dangheroj Li savis min. 6. Kiuj rigardas al Li ricevas lumon, kaj ilia vizagho ne kovrighos per honto. 7. Jen tiu chi mizerulo vokis, kaj Dio audis, kaj de chiuj liaj mizeroj Li savis lin. 8. Anghelo de Dio postenas chirkau tiuj, kiuj Lin timas, kaj li ilin savas. 9. Provu kaj vidu, kiel bona estas Dio; felicha estas la homo, kiu Lin fidas. 10. Timu Dion, Liaj sanktuloj, char nenio mankas al tiuj, kiuj Lin timas. 11. Leonoj estas senhavaj kaj malsataj, sed kiuj serchas Dion, havas mankon en nenia bono. 12. Venu, infanoj, auskultu min, pri timo antau Dio mi vin instruos. 13. Kiu ajn vi estas, homo, kiu deziras vivon kaj amas multajn kaj bonajn tagojn, 14. gardu vian langon kontrau malbono kaj vian bushon kontrau mensoga parolo; 15. deklinighu de malbono kaj faru bonon, serchu pacon kaj chasu ghin. 16. La okuloj de Dio estas turnitaj al la piuloj, kaj Liaj oreloj al iliaj krioj. 17. La vizagho de Dio estas kontrau tiuj, kiuj faras malbonon, por ekstermi de la tero la memoron pri ili. 18. Tiuj krias, kaj Dio audas kaj de chiuj iliaj mizeroj Li ilin savas. 19. Proksima estas Dio al tiuj, kies koro estas rompita, kaj la spirite suferantajn Li helpas. 20. Multaj estas la suferoj de piulo, sed de chiuj Dio lin savas. 21. Li gardas chiujn liajn ostojn, ech unu el ili ne rompighos. 22. La malbonulon mortigos la malbono, kaj la malamantoj de piulo pereos. 23. Dio liberigas la animon de Siaj sklavoj, kaj ne pereos chiuj, kiuj Lin fidas. PSALMO XXXVII. 1. De Davido. Ne incitighu pro la malvirtuloj, ne enviu tiujn, kiuj agas maljuste. 2. Char simile al herbo ili rapide dehakighas, kaj kiel verda vegetajho ili forvelkas. 3. Fidu Dion kaj faru bonon; loghu sur la tero kaj konservu honestecon. 4. Serchu plezuron che Dio, kaj Li plenumos la dezirojn de via koro. 5. Transdonu al Dio vian vojon kaj fidu Lin, kaj Li faros. 6. Kaj Li aperigos vian pravec*on kiel lumon kaj vian justecon kiel tagmezon. 7. Silentu antau Dio kaj esperu al Li; ne incitighu, kiam sukcesas homo, kiu plenumas malbonajn intencojn. 8. Detenu vin de kolero kaj forlasu furiozon, ne incitighu, ke vi ne faru malbonon. 9. Char malbonfarantoj ekstermighos, kaj la esperantaj al Dio heredos la teron. 10. Ankorau malmulte da tempo pasos, kaj la malpiulo plu ne ekzistos,--vi rigardos lian lokon, kaj li ne estos. 11. Kaj la humiluloj heredos la teron kaj ghuos grandan pacon. 12. Malvirtulo malbonintencas kontrau virtulo kaj frapas kontrau li per siaj dentoj. 13. Sed Dio ridas pri li, char Li vidas, ke venas lia tago. 14. Glavon nudigas la malvirtuloj kaj strechas sian pafarkon, por faligi mizerulon kaj malrichulon, kaj buchi virtulon. 15. Ilia glavo trafos en ilian koron, kaj iliaj pafarkoj rompighos. 16. Pli bona estas la malmulto, kiun havas virtulo, ol la granda havo de multaj malpiuloj. 17. Char la brakoj de malpiuloj rompighas, sed la virtulojn Dio subtenas. 18. Dio scias la tagojn de la virtuloj, kaj ilia havo restos eterne. 19. Ili ne estos hontigitaj en tempo malbona, kaj en tagoj de malsato ili estos sataj. 20. Sed la malvirtuloj pereos, kaj la malamikoj de Dio malaperos kiel roso de la herbejoj, malaperos kiel fumo. 21. Malpiulo prunteprenas kaj ne pagas, sed piulo korfavoras kaj donas. 22. Char Liaj benitoj heredos la teron, kaj Liaj malbenitoj ekstermighos. 23. De Dio fortikighas la pashoj de virta homo, kaj lia vojo plachas al Li. 24. Falante, li ne estos forjhetita, char Dio subtenos lian manon. 25. Mi estis juna, kaj mi maljunighis, kaj mi ne vidis virtulon forlasita kaj liajn infanojn petantaj panon. 26. Chiutage li korfavoras kaj pruntedonas, kaj liaj infanoj estos benitaj. 27. Forturnighu de malbono kaj faru bonon, kaj vi vivos eterne. 28. Char Dio amas justecon kaj ne forlasas Siajn fidelulojn; chiam ili estos gardataj; sed la semo de la malpiuloj estos ekstermita. 29. La virtuloj heredos la teron kaj loghos sur ghi eterne. 30. La busho de virtulo parolas saghon, kaj lia lango diras justecon. 31. La ordonoj de lia Dio estas en lia koro, liaj pashoj ne shancelighas. 32. Subrigardas malvirtulo virtulon kaj celas mortigi lin. 33. Sed Dio ne lasos lin en liaj manoj kaj ne kondamnos lin, kiam li estos jughata. 34. Esperu al Dio kaj tenu vin je Lia vojo, kaj Li altigos vin, ke vi heredu la teron; vi vidos la ekstermon de la malvirtuloj. 35. Mi vidis malpiulon, kiu estis spitema kaj tenis sin larghe, kiel sukplena multebrancha arbo; 36. sed apenau oni pasis, li jam ne ekzistis; kaj mi serchis lin, kaj li jam ne estis trovebla. 37. Konservu senkulpecon kaj celu veron, char estontecon havas homo pacema; 38. sed la krimuloj chiuj estos ekstermitaj, la estonteco de la malpiuloj pereos. 39. La virtuloj havas helpon de Dio; Li estas ilia forto en tempo de mizero. 40. Kaj Li ilin helpos kaj savos, Li savos ilin de malbonuloj kaj helpos ilin, char ili fidas Lin. PSALMO XL. 1. Al la hhorestro. Psalmo de Davido. 2. Mi esperis, mi esperis al Dio, kaj Li klinighis al mi kaj auskultis mian krion. 3. Kaj Li eltiris min el la pereiga foso, el la shlima marcho, kaj Li starigis sur roko mian piedon kaj fortikigis miajn pashojn. 4. Kaj Li metis en mian bushon novan kanton, laudon al nia Dio. Multaj tion vidos kaj ektimos, kaj ili esperos al Dio. 5. Felicha estas la homo, kiu metis sian esperon sur Dion kaj ne turnis sin al la fieruloj kaj al la mensogemuloj. 6. Multon Vi faris, Eternulo, mia Dio! Viaj mirakloj kaj pensoj estas pri ni. Neniu egalas Vin. Mi rakontos kaj parolos, sed ili estas super chiu kalkulo. 7. Oferojn kaj donacojn Vi ne deziras; la orelojn Vi malfermis al mi; bruloferojn kaj pekoferojn Vi ne postulas. 8. Tiam mi diris: jen mi venas; en la libro estas skribite pri mi. 9. Plenumi Vian volon, mia Dio mi deziras, kaj Viaj ordonoj estas en mia koro. 10. Mi predikas justecon en granda kunveno; jen mi ne fermas mian bushon, Dio, Vi tion scias. 11. Vian justecon mi ne kashis en mia koro, pri Via fideleco kaj Via helpo mi parolis, mi ne kashis Vian favorkorecon kaj Vian verecon antau la granda kunveno. 12. Vi, Dio, ne fermu Vian favorkorecon antau mi, Via boneco kaj Via vereco chiam min gardu. 13. Char chirkauis min suferoj sennombraj, atingis min miaj kulpoj, ke mi ne povas vidi; ili estas pli multenombraj, ol la haroj sur mia kapo, kaj mia koro min forlasis. 14. Volu, ho Dio, savi min; Dio, rapidu helpi min. 15. Estu hontigitaj kaj malhonoritaj chiuj, kiuj volas pereigi mian animon; retirighu returne kaj kovrighu per honto miaj malbondezirantoj. 16. Teruritaj estu de sia honto tiuj, kiuj diras al mi: jen vi havas! 17. Gaju kaj ghoju pro Vi chiuj Viaj serchantoj; la amantoj de Via helpo dlru chiam: granda estas Dio. 18. Kaj mi estas mizera kaj malricha; Dio pensu pri mi. Vi estas mia helpo kaj mia savanto; mia Dio, ne malrapidu. PSALMO XLII. 1. Al la hhorestro. Instruo de la Korahhidoj. 2. Kiel cervo sopiras al fluanta akvo, tlel mia animo sopiras al Vi, ho Dio. 3. Mia animo soifas Dion, la vivantan Dion; kiam mi venos kaj aperos antau la vizagho de Dio? 4. Miaj larmoj larighis mia pano tage kaj nokte, char oni diras al mi chiutage: kie estas via Dio? 5. Elvershighas mia animo, kiam mi rememoras, kiel mi iradis inter granda amaso, eniradis kun ghi en la dornon de Dio che lauta kantado kaj glorado de festanta amaso. 6. Kial vi malghojas, mia animo, kaj konsternighas en mi? Esperu al Dio, char ankorau mi dankos Lin por helpo, veninta de Lia vizagho. 7. Mia Dio, malghojas en mi mia animo, tial mi rememoras pri Vi en la lando de Jordano kaj Hermono, sur la monto Micaro. 8. Abismo resonas al abismo per la bruo de Viaj falakvoj; chiuj Viaj akvoj kaj ondoj pasis super mi. 9. En la tago Dio aperigas al mi Sian bonecon, kaj en la nokto mi havas kanton al Li, preghon al la Dio de mia vivo. 10. Mi diras al Dio, mia roko: kial Vi min forgesis? kial mi iradas malgaja pro la premado de mia malamiko? 11. Kvazau tranchante miajn ostojn, mokas min miaj malamikoj, dirante al mi chiutage: kie estas via Dio? 12. Kial vi malghojas, mia animo, kial vi konsternighas en mi? Esperu al Dio, char ankorau mi dankos Lin, la savanton de mia vizagho kaj mian Dion. PSALMO LI. 1. Al la hhorestro. Psalmo de Davido, 2. kiam venis al li la profeto Natan post lia aligho al Bat-Seba. 3. Korfavoru min, Dio, lau Via boneco; lau Via granda kompatemeco elstreku miajn pekojn. 4. Lavu min tute pure de mia krimo, kaj purigu min de mia peko. 5. Char miajn kulpojn mi konscias, kaj mia peko estas chiam antau mi. 6. Antau Vi sola mi pekis, kaj mi faris tion, kio estas malbona antau Viaj okuloj, tial Vi estas justa en Via vorto kaj pura en Via jusho. 7. Mi estas ja naskita en krimo, kaj en peko gravedighis per mi mia patrino. 8. Vi amas ja veron en la koro, kaj en kashiteco Vi aperigas al mi saghon. 9. Senpekigu min per hisopo, kaj mi farighos pura; lavu min, kaj ml estos pli blanka ol negho. 10. Audigu al mi ghojon, kaj regajighos la ostoj, kiujn Vi batis. 11. Kashu Vian vizaghon de miaj pekoj kaj chiujn miajn krimojn elstreku. 12. Koron puran kreu al mi, Dio, kaj spiriton ghustan novigu en mi. 13. Ne forpushu min de Via vizagho, kaj Vian sanktan spiriton ne forprenu de mi. 14. Redonu al mi la ghojon de Via helpo, kaj spirito bonfara fortikigu min. 15. Mi instruos al la krimuloj Vian vojon, kaj pekuloj revenos al Vi. 16. Liberigu min de sango, Dio, Dio de mia savo, mia lango kantos Vian justecon. 17. Dio, malfermu miajn lipojn, kaj mia busho rakontos Vian gloron. 18. Char Vi ne deziras oferdonon,--mi ghin donus; brulofero ne plachas al Vi. 19. Oferdonoj al Dio estas spirito suferanta; koron suferantan kaj humilan Vi, Dio, ne malshatas. 20. Bonfaru al Ciono lau Via favoro, konstruu la murojn de Jeruzalemo; 21. tiam plachos al Vi oferdonoj de pieco, brulofero kaj plenofero; tiam oni metos sur Vian altaron junajn bovojn. PSALMO LXI. 1. Al la hhorestro. Por korda instrumento. De Davido. 2. Auskultu, ho Dio, mian krion, atentu mian preghon. 3. De la fino de la tero mi vokas al Vi en la malghojo de mia koro: sur rokon tro altan por mi suprenkonduku min. 4. Char Vi estis mia rifughejo, fortika turo kontrau malamiko. 5. Lasu min loghi eterne en Via tendo, havi rifughon sub la kovro de Viai flugiloj.--Sela. 6. Char Vi, ho Dio, audis miajn promesojn. Vi donis al mi la heredon de tiuj, kiuj timas Vian nomon. 7. Aldonu tagojn al la tagoj de la regho, ke liaj jaroj dauru multajn generaciojn. 8. Li restu eterne antau Dio, boneco kaj vero lau Via volo lin gardu. 9. Tiel mi prikantos Vian nomon eterne, plenumante miajn promesojn chiutage. PSALMO XC. 1. Pregho de Moseo, homo de Dio. Mia Sinjoro, Vi estis por ni rifughejo de generacio al generacio. 2. Antau ol la montoj naskighis kaj Vi kreis la teron kaj la mondon, kaj de eterne ghis eterne, Vi estas Dio. 3. Vi venigis homon al morto, kaj Vi diras: "revenu, homidoj." 4. Char mil jaroj estas en Viaj okuloj kiel la hieraua tago, kiu pasis, kaj kiel nokta gardoparto. 5. Vi forfluigas ilin torente, ili estas kiel songho; matene ili renovighas kiel herbo: 6. matene ghi floras kaj estas fresha, vespere ghi dehakighas kaj sekighas. 7. Jes, ni pereas de Via kolero, kaj de Via kolerego ni neniighas. 8. Vi metis niajn malbonagojn antau Vin, nian kashitajhon antau la lumon de Via vizagho. 9. Char chiuj niaj tagoj pasis sub Via kolero, malaperis niaj jaroj, kiel sono. 10. La dauro de nia vivo estas sepdek jaroj kaj che forteco okdek jaroj; kaj ilia tuta majesto estas penado kaj suferado, char ghi forkuras rapide kaj ni forflugas. 11. Kiu scias la forton de Via kolero, Vian terurecon kaj Vian indignon? 12. Instruu nin kalkuli niajn tagojn, por ke ni akiru saghan koron. 13. Returnu Vin, ho Dio! Kiel longe? kaj kompatu Viajn Sklavojn. 14. Satigu nin matene per Via boneco, kaj ni kantos kaj ghojos en la dauro de nia tuta vivo. 15. Ghojigu nin tiel longe, kiel Vi nin premis, tiom da jaroj, kiom ni vidis mizeron. 16. Al Viaj sklavoj aperu Viaj faroj, kaj Via beleco--al iliaj infanoj. 17. Kaj la favoro de la Sinjoro, nia Dio, estu super ni, kaj la faron de niaj manoj fortikigu al ni kaj fortikigu la faron de niaj manoj. PSALMO XCI. 1. Kiu loghas sub la shirmo de la Plejalta, tiu ripozas en la ombro de la Plejpotenca. 2. Mi diras al Dio: "mia rifughejo kaj mia fortikajho estas Dio, kiun mi fidas." 3. Char Li savos vin de la reto de kaptisto, de la pereiga pesto. 4. Per Siaj plumoj Li shirmos vin, kaj sub Liaj flugiloj vi rifughos; Lia fideleco estas shildo kaj kiraso. 5. Ne timu la teruron de nokto, nek sagon, kiu flugas tage, 6. nek peston, kiu iras en mallumo, nek epidemion, kiu ekstermas tagmeze. 7. Che via flanko falos milo, kaj dekmiloj che via dekstra flanko, sed vin ghi ne tushos. 8. Vi nur rigardos per viaj okuloj, kaj vi vidos la redonon al la malvirtuloj. 9. Char Vi, ho Dio, estas mia defendo. La Plejaltan vi elektis kiel vian rifughejon. 10. Ne trafos vin malbono, kaj frapo ne atingos vian tendon. 11. Char al Siaj angheloj Li ordonis pri vi, ke ili vin gardu sur chiuj viaj vojoj. 12. Sur la manoj ili vin portos, por ke vi ne falpushighu sur shtono per via piedo. 13. Sur leopardon kaj vipuron vi pashos, vi piedpremos leonon kaj drakon. 14. Char li ekamis Min, tial Mi lin savos; Mi defendos lin, char li konas Mian nomon. 15. Li vokos Min, kaj Mi lin auskultos; kun li Mi estos en mizero; Mi lin liberigos kaj honoratigos. 16. Mi satigos lin per longa vivo kaj aperigos al li Mian helpon. PSALMO XCVI. 1. Kantu al Dio novan kanton, kantu al Dio la tuta tero. 2. Kantu al Dio, gloru Lian nomon, proklamu de tago al tago Lian savon. 3. Rakontu inter la popoloj Lian gloron inter chiuj gentoj Liajn miraklojn. 4. Char Dio estas granda kaj tre glorinda, Li estas terura por chiuj dioj. 5. Char chiuj dioj de la popoloj estas idoloj, sed Dio kreis la chielon. 6. Gloro kaj majesto estas antau Li, forto kaj beleco estas en Lia sanktejo. 7. Tributu al Dio, familioj de la popoloj; tributu al Dio gloron kaj potencon. 8. Tributu al Dio honoron de Lia nomo, alportu donacon kaj venu en Liajn kortojn. 9. Klinighu al Dio en sankta respekto; tremu antau Li la tuta tero. 10. Diru inter la popoloi: Dio reghas, kaj Li fortikigis la mondon, ke ghi ne shancelighu; Li jughas la popolojn en justeco. 11. Ghoju la chielo kaj estu gaja la tero, bruu la maro kaj chio, kio ghin plenigas. 12. Ghoju la kampo ka] chio, kio estas sur ghi; tiam kantu chiuj arboj de la arbaro. 13. antau Dio, char Li venas, char Li venas, por jughi la teron; Li jughos la mondon kun justeco kaj la popolojn kun Sia fideleco. PSALMO XCIX. 1. Dio reghas: tremas la popoloj; Li sidas sur keruboj, shancelighas la tero. 2. Dio estas granda en Ciono, kaj Li estas alte super chiuj popoloj. 3. Oni gloru Vian grandan kaj timindan nomon: Li estas sankta. 4. Kaj la forton de la regho, kiu amas justecon, Vi fortikigis en praveco; jughon kaj justecon en Jakobo Vi aranshis. 5. Altigu la Eternulon, nian Dion, kaj klinighu antau la benketo de Liaj piedoj; Li estas sankta. 6. Moseo kaj Aarono estas inter Liaj pastroj, kaj Samuelo estas inter tiuj, kiuj vokas Lian nomon; ili vokis al Dio, kaj Li ilin auskultis. 7. El nuba kolono Li parolis al ili; ili observis Liajn regulojn kaj la leghon, kiun Li donis al ili. 8. Eternulo, nia Dio, Vi ilin auskultis; Vi estis por ili Dio pardonanta kaj venghanto por iliaj faroj. 9. Altigu la Eternulon, nian Dion, kaj klinighu antau Lia sankta monto; char sankta estas la Eternulo, nia Dio. PSALMO CIII. 1. De Davido. Benu, mia animo, Dion kaj mia tuta internajho Lian sanktan nomon. 2. Benu, mia animo, Dion kaj ne forgesu chiujn Liajn bonfarojn. 3. Li pardonas chiujn viajn pekojn,--Li sanigas chiujn viajn malsanojn; 4. Li savas de la tombo vian vivon, Li kronas vin per boneco kaj favorkoreco; 5. Li satigas per bonajhoj la tempon de via vivo, ke via juneco renovighas kiel che aglo. 6. Dio faras justecon kaj jughon al chiuj prematoj. 7. Li sciigis Siajn vojojn al Moseo, Siajn farojn al la Izraelidoj. 8. Favorkofa kaj kompatema estas Dio, longetolerema kaj tre bona. 9. Ne eterne Li indignas, kaj ne por chiam Li koleras. 10. Ne lau niaj pekoj Li agis kun ni, kaj ne lau niaj krimoi Li redonis al ni. 11. Char kiel alte estas la chielo super la tero, tiel granda estas Lia boneco por tiuj, kiuj Lin timas. 12. Kiel malproksime estas la oriento de la okcidento, tiel Li malproksimigis de ni niajn pekojn. 13. Kiel patro korfavoras filojn, tiel Dio korfavoris tiujn, kiuj Lin timas. 14. Char Li scias nian esencon, Li memoras, ke ni estas polvo. 15. La tagoj de homo estas kiel herbo; kiel floro de kampo, tiel li floras. 16. Pasos super ghi vento, kaj ghi jam ne ekzistas, kaj ghia loko ghin jam ne rekonas. 17. Sed la boneco de Dio dauras eterne al tiuj, kiuj Lin timas, kaj Lia bonfaremeco iras ghis la pranepoj, 18. kiuj observas Lian interligon kaj memoras Liajn ordonojn por ilin plenumi. 19. Dio en la chielo starigis Sian tronon, kaj Lia regheco regas chion. 20. Benu Dion Liaj angheloj, potencaj per sia forto, kiuj plenumas Lian vorton, por ke oni obeu la vochon de Lia vorto. 21. Benu Dion chiuj Liaj chirkauantoj, Liaj servantoj, kiuj plenumas Lian volon. 22. Benu Dion chiuj Liaj kreitajhoj en chiuj lokoj de Lia regado. Benu, mia animo, Dion. PSALMO CHVI. 1. Mi ghojas, ke Dio audas mian vochon, mian petegon, 2. ke Li klinis Sian orelon al mi, kaj en miaj tagoj mi vokos. 3. Cirkauis min mortaj malsanoj, kaj inferaj turmentoj min trafis; suferon kaj chagrenon mi trovis. 4. Sed la nomon de Dio mi vokis: ho, Dio, savu mian animon. 5. Favorkora estas Dio kaj justa, kaj nia Dio estas kompatema. 6. Dio gardas la simplanimulojn; mi estas en mizero, kaj Li min savas. 7. Revenu, mia animo, al via trankvileco, char Dio faras al vi bonon. 8. Char Vi savis mian animon de la morto, mian piedon de falpushigho. 9. Mi irados antau Dio en la lando de la vivo. 10. Kun kredo mi diris: mi estas tre mizera. 11. Mi diris en mia konfuzigho: chiu homo mensogas. 12. Kion mi redonos al Dio por chiuj Liaj bonfaroj al mi? 13. Mi levos la pokalon de savo, kaj mi vokos la nomon de Dio. 14. Miajn promesojn al Dio mi plenumos antau Lia tuta popolo. 15. Grandvalora en la okuloj de Dio estas la morto de Liaj fideluloj. 16. Ho Dio, mi estas Via sklavo, mi estas Via sklavo, filo de Via sklavino; Vi disigis miajn ligilojn. 17. Al Vi mi oferdonos dankan oferon, kaj la nomon de Dio mi vokos. 18. Miajn promesojn al Dio mi plenumos antau Lia tuta popolo, 19. en la kortoj de la domo de Dio, interne de vi, Jeruzalemo. Haleluja. PSALMO CHXI. 1. Kanto de suprenirado. Mi levas miajn okulojn al la montoj, de kie venas al mi helpo. 2. Mia helpo venas de Dio, kiu kreis la chielon kaj la teron. 3. Li ne lasos vian piedon falpushigi; via gardanto ne dormetas. 4. Jen ne dormetas kaj ne dormas la gardanto de Izraelo. 5. Dio estas via gardanto, Dio estas via ombro che via dekstra mano. 6. En la tago la suno vin ne frapos, nek la luno en la nokto. 7. Dio vin gardos de chia malbono, gardos vian animon. 8. Dio gardos vian eliron kaj eniron de nun kaj eterne. PSALMO CHXXVII. 1. Apud la riveroj de Babilono ni sidis kaj ploris, rememorante Cionon. 2. Sur la salikoj tie ni pendigis niajn harpojn. 3. Char tie niaj kaptintoj postulis de ni kantojn, kaj niaj mokantoj ghojon: "kantu al ni el la kantoj de Ciono". 4. Kiel ni kantos la kanton de Dio sur fremda tero? 5. Se mi forgesos vin, Jeruzalemo, tiam forgesighu mia dekstra mano; 6. algluighu mia lango al mia palato, se mi vin ne memoros, se mi ne levos Jeruzalemon en la supron de miaj ghojoj. 7. Rememorigu, ho Dio, al la filoj de Edomo la tagon de Jeruzalemo, kiam ili diris: "detruu, detruu ghis ghia fundamento." 8. Ho raboplena filino de Babilono! bone estos al tiu, kiu repagos al vi por la faro, kiun vi faris al ni. 9. Bone estos al tiu, kiu prenos kaj frakasos viajn infanetojn sur shtono. PSALMO CHXXIX. 1. Al la hhorestro. Psalmo de Davido. Dio, Vi min esploras kaj min konas. 2. Vi scias, kiam mi sidas kaj kiam mi levighas; Vi komprenas mian penson de malproksime. 3. Kiam mi iras kaj kiam mi ripozas, Vi estas chirkau mi, kaj chiujn miajn vojojn Vi konas. 4. Char ne trovighas ankorau vorto sur mia lango, kaj Vi, ho Dio, chion jam scias. 5. De malantaue kaj de antaue Vi chirkaubaris min kaj metis sur min Vian manon. 6. Mirinda estas por mi tia sciado, tro alta, mi ghin ne povas kompreni. 7. Kien mi iros for de Via spirito, kaj kien mi kuros for de Via vizagho? 8. Se mi levighos al la chielo, Vi estas tie; se mi kushighos en abismo, jen Vi tie estas. 9. Chu mi okupos la flugilojn de la matenrugho, chu mi loghighos sur la rando de la maro, 10. ankau tie Via mano min kondukos kaj Via dekstra mano min tenos. 11. Se mi diros: mallumo min kashos,--la nokto farighos lumo chirkau mi. 12. Ech mallumo ne mallumas antau Vi, kaj la nokto lumas kiel tago; mallumo farighas kiel lumo. 13. Char Vi kreis mian internajhon, formis min en la ventro de mia patrino. 14. Mi gloras Vin, char mi estas mirinde kreita; mirinda estas Viaj kreitajhoj, kaj mia animo tion bone konscias. 15. Ne estis kashitaj antau Vi miajh ostoj, kiam mi estis kreata en kashiteco, kiam mi estis formata en la profundo de la tero. 16. Mian embrion vidis Viaj okuloj, kaj en Via libro estis enskribitaj chiuj tagoj kreotaj, kiam ankorau ech unu ne ekzistis. 17. Kiel grandvaloraj estas por mi Viaj pensoj, ho Dio, kiel granda estas ilia nombro! 18. Se mi ilin kalkulus, ili estus pli multaj ol la sablo; kiam mi vekighas, mi estas ankorau kun Vi. 19. Mortigu, ho Dio, la malvirtulon, kaj sangaviduloj forighu de mi! 20. Ili parolas pri Vi malice kaj Viaj malamikoj levighas por trompo. 21. Viajn malamantojn, ho Dio, mi ja malamas, kaj Viajn kontrauulojn mi abomenas. 22. Por ekstrema malamo mi ilin malamas; ili farighis por mi malamikoj. 23. Esploru min, Dio, kaj konu mian koron; provu min kaj sciu miajn pensojn. 24. Kaj rigardu, chu mi estas sur malbona vojo, kaj gvidu min sur la vojo de eterneco. PSALMO CHLVI. 1. Haleluja. Gloru, mia animo, Dion. 2. Mi gloros Dion en la dauro de mia tuta vivo, mi kantos al Li tiel longe, kiel mi estos. 3. Ne fidu eminentulojn, homidon, kiu ne povas helpi. 4. Eliras lia spirito, li reiras en sian teron, kaj en tiu tago neniighas chiuj liaj intencoj. 5. Bone estas al tiu, kies helpo estas la Dio de Jakobo, kiu esperas al la Eternulo, lia Dio, 6. kiu kreis la chielon kaj la teron, la maron kaj chion, kio estas en ili, kiu gardas la veron eterne; 7. kiu faras justecon al la maljuste suferantaj, donas panon al la malsataj. Dio liberigas la malliberulojn; 8. Dio malfermas la okulojn al la blinduloj; Dio restarigas la kurbigitojn; Dlo amas la virtulojn; 9. Dio gardas la emmigrintojn, subtenas orfon kaj vidvinon, sed la vojon de malvirtuloj Li pereigas. 10. Dio reghas eterne, via Dio, Ciono, por chiuj generacioj. Haleluja. PSALMO CL. 1. Haleluja. Gloru Dion en Lia sanktejo, gloru Lin en la firmajho de Lia forto. 2. Gloru Lin lau Liaj potencaj faroj, gloru Lin lau Lia granda majesto. 3. Gloru Lin per sonoj de trumpeto, gloru Lin per psalterio kaj harpo. 4. Gloru Lin per timpano kaj danco, gloru Lin per kordoj kaj fluto. 5. Gloru Lin per lautaj cimbaloj, gloru Lin per bonsonaj cimbaloj. 6. Chio spiranta gloru Dion. Haleluja. La Sentencoj de Salomono CHAPITRO II 1. Mia filo! se vi akceptos miajn parolojn kaj konservos che vi miajn ordonojn, 2. ke via orelo atente auskultos saghon kaj vian koron vi inklinigos al komprenado; 3. se vi vokos la prudenton kaj direktos vian vochon al la sagho. 4. se vi serchos ghin kiel arghenton, serchegos kiel trezoron: 5. tiam vi komprenos la timon antau Dio kaj vi akiros konadon de Dio. 6. Char Dio donas shagon; el Lia busho venas scio kaj kompreno. 7. Li havas helpon por la vefemuloj, Li estas shildo por tiuj, kiuj vivas pie. 8. Li gardas la iradon de la jushto kaj zorgas pri la vojo de Siaj piuloj. 9. Tiam vi komprenos veremon kaj juston kaj pion kaj chiun bonan vojon. 10. Char sagho venos en vian koron kaj scio estos agrabla por via animo. 11. Bona konscio vin gvidos, prudento vin gardos, 12. por savi vin de la vojo de malbono, de homo, parolanta kontrauverajhon, 13. de tiuj, kiuj forlasas la ghustan vojon, por iri la vojojn de mallumo, 14. kiuj ghojas, kiam ili faras malbonon, trovas plezuron en la malordo de la malboneco, 15. kies vojoj estas malrektaj kaj la irado deflankighis; 16. por savi vin de fremda edzino,--de edzino ne via, kies paroloj estas glataj, 17. kiu forlasas la amikon de sia juneco kaj forlasas la ligon de sia Dio; 18. char shia domo kondukas al morto kaj shiaj pashoj al la inferuloj; 19. chiuj kiuj eniras al shi, ne revenas, kaj ne reatingas plu la vojon de la vivo. 20. Ke vi iru la vojon de bonuloj kaj sekvu la pashosignojn de piuloj; 21. char la piuloj loghosh sur la tero kaj la senpekuloj restos sur ghi; 22. sed la malpiuloj estos ekstermitaj de sur la tero kaj la maliculoj estos malaperigitaj de tie. CHAPITRO III. 1. Mia filo! ne forgesu mian instruon, kaj via koro konservu miajn ordonojn. 2. Char ili akirigos al vi longan vivon, jarojn de vivo kaj paco. 3. Favoro kaj vero vin ne forlasos; alligu ilin al via kolo, skribu ilin sur la tabuletoj de via koro. 4. Kaj vi trovos favoron kaj bonan opinion che Dio kaj homoj. 5. Fidu Dion per via tuta koro kaj ne fidu vian prudenton. 6. Konsciu Lin en chiuj viaj vojoj, kaj Li ghustigos vian iradon. 7. Ne opiniu vin sagha, timu Dion kaj deturnu vin de malbono. 8. Tio chi estos saniga por via korpo kaj bona nutro por viaj ostoj. 9. Faru honoron al Dio el via havo kaj el la unuavenajho de chiuj viaj rikoltoj: 10. tiam viaj grenejoj tute plenighos kajh viaj vinpremejoj superbordigos junan vinon. 11. La instruon de Dio, ho mia filo, ne malshatu, kaj ne deturnu vin, kiam Li faras al vi punon; 12. char kiun Dio amas, tiun Li punas, kaj Li favoras lin, kiel patro filon. 13. Felicha estas la homo, kiu trovis saghon, kaj la homo, kiu akiris prudenton; 14. char estas pli bone ghin acheti, ol acheti arghenton, kaj ghia rikoltajho estas pli bona, ol pura oro. 15. Ghi estas pli kara, ol juveloj, kaj nenio, kion vi povus deziri, povas esti komparata kun ghi. 16. Longa vivo estas en tia dekstra mano, richo kaj gloro estas en ghia maldekstra mano. 17. Ghiaj vojoj estas vojoj agrablaj, kaj chiuj ghiaj vojetoj estas paco. 18. Ghi estas arbo de vivo por tiuj, kiuj ghin ekkaptis, kaj felichaj estas tiuj, kiuj ghin posedas. 19. Dio per sagho fondis la teron, per prudento Li aranghis la chielon. 20. Per Lia chionsciado disighis abismoj kaj la nuboj elvershas roson. 21. Mia filo! ili ne foriru de viaj okuloj, konservu klarecon de la kapo kaj prudenton: 22. ili estos vivo por via animo kaj ornamo por via kolo. 23. Tiam vi iros sendanghere vian vojon kaj via piedo ne pushighos. 24. Kiam vi kushighos dormi, vi ne timos, kaj kiam vi kushos, via dormo estos agrabla. 25. Vi ne timos subitan teruron, nek pereigon, kiu povus veni de malbonuloj. 26. Char Dio estos via helpo kaj gardos vian piedon kontrau reto. 27. Ne rifuzu bonon al la bezonantoj, se via mano havas la forton por fari. 28. Ne diru al via proksimulo: "iru kaj revenu, kaj morgau mi donos", se vi havas che vi. 29. Ne pripensu malbonon kontrau via proksimulo, kiam li kun konfido loghas che vi. 30. Ne malpacu kun iu senkauze, se li ne faris al vi malbonon. 31. Ne penu imiti fabemulon kaj elektu neniun el liaj vojoj; 32. char la devojighantojn Dio abomenas kaj Sian intencon Li malkashas al la piuloj. 33. Malbeno de Dio estas en la domo de malbonulo, kaj la loghejon de piuloj Li benas. 34. La mokantojn Li mokas, kaj al la humiluloj Li donas favoron. 35. Honoron heredas saghuloj, sed malsaghulojn forportos malhonoro. CHAPITRO XXIV. 1. Ne sekvu malbonajn homojn kaj ne deziru esti kun ili. 2. Char ilia koro pensas pri perfortajho kaj ilia busho parolas malbonajhon. 3. Per sagho koristruighas domo, kaj per prudento ghi fortikighas. 4. Kaj per sciado la chambroj plenighas per chia hava grandvalora kaj agrabla. 5. Homo sagha havas forton, kaj homo prudenta estas potenca. 6. Kun pripenso faru militon, kaj venko venas per multe da konsiligho. 7. Tro alta estas la sagho por malsaghulo; che la pordego li ne malfermos sian bushon. 8. Kiu intencas fari malbonon, tiun oni nomas maliculo. 9. Malico de malsageco estas peko, kaj blasfemanto estas abomenajho por homo. 10. Se vi montrighis malforta en tago de mizero, via forto estas malgranda. 11. Savu tiujn, kiujn oni prenis por mortigi, kaj ne fortirighu de tiuj, kiuj estas kondamnitaj al morto. 12. Se vi diras, "ni tion ne sciis",--la esploranto de koroj ja komprenas kaj la gardanto de via animo ja scias, kaj Li redonas al homo lau liaj faroj. 13. Manghu, mia filo, mielon, char ghi estas bona, kaj fresha mielo eshtas dolcha por via gorgho; 14. tia estas por via animo la sciado de sagho, se vi ghin trovis, kaj ekzistas eshtonteco, kaj via espero ne pereos. 15. Ne insidu, malvirtulo, kontrau la domo de virtulo, ne ataku lian ripozejon; 16. char sep fojojn virtulo falos kaj tamen levighos, sed malvirtuloj implikighas en la malfelicho. 17. Kiam falas via malamiko, ne ghoju, kaj che lia malfelicho via koro ne plezurighu; 18. char eble Dio vidos, kaj tio ne plachos al Li, kaj Li returnos de li Sian koleron. 19. Ne koleru kontrau malbonfarantoj kaj ne enviu la malvirtulojn. 20. Char la malbonulo ne havos estontecon, la lumilo de malvirtuloj estingighos. 21. Timu, mia filo, Dion kaj la reghon, kun ribeluloj ne komunikighu. 22. Char subite venos ilia pereo, kaj kiu scias, kiam venos la puno de ambau? 23. Ankau chi tio estas vortoj de saghuloj: konsideri personojn che jughado estas ne bone. 24. Kiu diras al malvirtulo "vi estas virtulo", tiun malbenos popoloj, tiun malamos gentoj. 25. Sed kiuj faras riprochojn, tiuj plachas, kaj sur ilin venos bona beno. 26. Kiu respondas ghustajn vortojn, tiu kisas per la lipoj. 27. Plenumu vian laboron ekstere, pretigu chion sur via kampo, kaj poste aranghu vian domon. 28. Ne atestu sen kauzo kontrau via proksimulo, char vi trompus per vla busho. 29. Ne diru: "Kiel li agis kontrau mi, tiel mi agos kontrau li: mi redonos al la homo lau lia faro." 30. Mi pasis tra kampo de homo maldiligenta kaj tra vinberghardeno de sensaghulo; 31. kaj jen chie elkreskis urtiko, chio estas kovrita de dornoj, kaj la shtona muro estas detruita. 32. Kaj kiam mi vidis, mi prenis ghin en mian koron, mi rigardis kaj ricevis instruon; 33. Ne longe vi dormos, ne longe vi dormetos, ne longe viaj manoj restos kunmetitaj por kushado; 34. kaj venos via malricheco kiel migranto, kaj via senhaveco kiel viro armita. La Predikanto CHAPITRO I Vortoj de la Predikanto, filo de Davido, regho en Jeruzalemo. Vantajho de vantajhoj, diris, la Predikanto, vantajho de vantajhoj, chio estas vantajho. Kian profiton havas la homo de chiuj siaj laboroj, kiujn li laboras sub la suno? Generacio foriras kaj generacio venas, kaj la tero restas eterne. Levighas la suno kaj subiras la suno, kaj al sia loko ghi rapidas, kaj tie ghi levighas. Iras al sudo kaj reiras al nordo, turnighas, turnighas en sia irado la vento, kaj al siaj rondoj revenas la vento. Chiuj riveroj iras al la maro, sed la maro ne plenighas; al la loko, al kiu la riveroj alfluas, ili alfluas chiam denove. Chiuj vortoj estas malfortaj, ne povas homo chion eldiri; ne satighas la okulo de vidado kaj ne plenighas la orelo de audado. Kio estis, tio estos, kaj kio estis farata, tio estos farata, kaj ekzistas nenio nova sub la suno. Ekzistas io, pri kio oni diras: "Vidu, tio chi estas nova"; sed ghi estis jam en la eterna tempo, kiu estis antau ni. Ne restis memoro pri la antauuloj; kaj ankau pri la posteuloj, kiuj estos, ne restos memoro che tiuj, kiuj estos poste. Mi, Predlkanto, estis regho super Izraelo en Jeruzalemo. Kaj mi decidis en mia koro esplori kaj ekzameni per la sagho chion, kio farighas sub la chielo: tiun chi malfacilan okupon Dio donis al la homidoj, por ke ili sin turmentu per ghi. Mi vidis chiujn aferojn, kiuj farighas sub la suno, kaj jen, chio estas vantajho kaj aranghoj ventaj. Kurbigitan oni ne povas rerektigi, kaj mankantan oni ne povas kalkuli. Mi parolis kun mia koro tiele: jen mi kreskigis kaj multigis en mi sciencon pli ol chiuj, kiuj estis antau mi en Jeruzalemo, kaj mia koro penetris multon da sagho kaj scio. Sed kiam mi dedichis mian koron, por ekkoni la saghecon kaj ekkoni la malsaghecon kaj sensencecon, mi eksciis, ke ankau tio chi estas entrepreno venta. Char che multe da sagheco estas multe da koleremeco, kaj, kiu plimultigas siajn sciojn, plimultigas siajn dolorojn. CHAPITRO IV. Kaj mi returnighis kaj mi vidis chiujn premojn, kiuj estas farataj sub la suno: kaj jen estas larmoj de prematoj, kaj ne ekzistas por ili konsolanto; kaj perforteco de la mano de iliaj premantoj, kaj ne ekzistas por li konsolanto. Kaj mi trovis, ke la mortintoj, kiuj jam antau longe mortis, estas pli felichaj ol la vivantoj, kiuj vivas ghis nun. Kaj pli felicha ol ili ambau estas tiu, kiu ghis nun ne ekzistis, kiu ne vidis la malbonajn farojn, kiuj estas farataj sub la suno. Mi vidis ankau, ke chiu laboro kaj chiu akurateco en la faroj estas nur konkurado de unu kontrau alia, kaj ankau tio chi estas vantajho kaj ventajho. Malsaghulo kunmetas siajn manojn kaj formanghas sian korpon. Pli bone estas plenmano da trankvilanimeco, ol ambaumano da penado kaj ventajho. Kaj denove mi vidis vantajhon sub la suno: jen estas solulo kaj neniun alian li havas, nek filon nek fraton li havas; kaj tamen ne havas finon lia laborado, kaj lia okulo ne povas satighi de richeco; por kiu do mi laboras kaj senigas mian animon de ghuado? Tio chi ankau estas vantajho kaj malbona afero. Pli bone estas al du ol al unu, char ili havas bonan rekompencon por sia laborado. Char se ili falos, unu levos la alian; sed ve al unu, se li falos, kaj se ne estas alia, kiu lin levus. Ankau se du kushighas, estas al ili varme, sed unu kiel li varmighos? Kaj se iu montros sin pli forta kontrau unu, tiam ambau staros kontrau li; ech fadeno triopigita ne baldau disshirighos. Pli bona estas knabo malricha sed sagha, ol regho maljuna sed malsagha, kiu jam ne povas akiri scion. Iu el malliberejo eliris kaj farighis regho, alia por regheco naskighis kajtamen estas malricha. Mi vidis, ke chiu vivanto iras sub la suno kun infano: ghi estas la alia, kiu okupos lian lokon. Senfina estas la popolo, kiu estis antau ili, kaj ankau la posteuloj ne ghojos pri li; ankau tio chi estas vantajho kaj ventajho. Gardu vian piedon, kiam vi iros en domon de Dio, kaj estu preta pli por auskultado, ol por oferdonado de malsaghuloj; char ili ne scias, ke ili agas malbone. CHAPITRO V. Ne rapidu kun via bushorkaj via koro ne rapidu elparoli vorton antau Dlo, char Dio estas en la chielo, kaj vi estas sur la tero; tial malmultaj estu viaj vortoj. Char la songho prezentighas per multe da agado, kaj parolo de malsaghulo konsistas el multe da vortoj. Kiam vi faros promeson al Dio, ne prokrastu ghin plenumi, char malagrablaj estas malsatuloj; kion vi promesis, tion plenumu. Pli bone estas, ke vl ne faru promeson, ol fari promeson kaj ne plenumi. Ne permesu al via busho pekigi vian korpon, kaj ne diru al la sendito de Dio, ke ghi estas eraro; kial fari, ke Dio koleru pro via parolo, kaj ke Li detruu la faron de viaj manoj? Che multo da songhoj kaj vantajhoj estas ankau multe da vortoj; sed vi timu Dion. Se premadon de malrichulo kaj rompadon de justeco kaj honesteco vi vidas en lando, ne miru, char pli alta kontrolas pli altan kaj plej altai ilin kontrolas. Kaj superecon en chio havas tiu lando, en kiu la regho servas al la tero. Kiu amas arghenton, tiu ne satighos per arghento, kaj kiu amas richecon, al tiu ghi ne donos utilon; ankau tio chi estas vantajho. Ju pli estas da havo, des pli multaj estas ghiaj konsumantoj; kaj kian profiton havas ghia mastro krom vidi ghin per siaj okuloj? Dolcha estas la dormo de laboranto, chu li manghas malmulte au multe; sed trosateco ne lasas la richulon dormi. Turmentan malbonon mi vidis sub la suno: richecon konservatan por la malutilo de ghia propra mastro. Kaj pereas tiu chi richeco en malfavoraj cirkonstancoj; naskighas filo, kaj li nenion havas en la mano. Kiel li eliris el la ventro de sia patrino, tiel nuda li foriras, kiel li venis, kaj nenion li elportas el sia laboro, kion li povus porti en la mano. Kaj tio chi estas turmenta doloro, ke kiel li venis, tiel li foriras; kian do profiton li havas de tio, ke li laboras por la vento? Kaj chiujn siajn tagojn li konsumis en mallumo, en multe da ekscitigho, en malsano kaj malagrablajhoj! Jen, kion mi vidis bonan, ke estas bele manghi kaj trinki kaj ghui plezurojn de Chiuj siaj laboroj, kiujn homo laboras sub la suno en la malmultaj tagoj de sia vivo, kiujn donis al li Dio; char tio estas lia apartenajho. Kaj se al iu homo Dio donis richecon kaj havon kaj donis al li la povon konsumi ilin kaj preni sian parton kaj ghui plezuron de siaj laboroj,--tio chi estas dono de Dio. Char ne longe li memoros la tagojn de sia vivo, Dio donas al li ghojon de lia koro. CHAPITRO XII. Kaj memoru vian Kreinton en la tagoj de via juneco, dum ne venis ankorau la tagoj de malbono kaj ne venis la jaroj, pri kiuj vi diros: "mi ne havas plezuron de ili"; dum ne mallumighis la suno, la lumo, la luno kaj la steloj, kaj ne revenis nuboj post la pluvo. Kiam ektremos la gardantoj de la domo kaj malfortighos la militantoj, kaj chesos mueli la muelantoj, char estos malmulte da ili, kaj senvidighos la rigardantoj tra la fenestroj; kaj fermitaj estos la pordoj al la strato, kiam eksilentos la sonado de la muelshtono; kaj homo levighados lau la krio de birdo, kaj mallautighos la sonoj de kantoj: kaj altajhojn ili ektimos, kaj sur la vojo aperos teruroj, kaj ekfloros la migdalarbo kaj pezighos la grilo, kaj malaperos deziro: tiam homo foriros en sian eternan domon, kaj sur la strato marshos plorantoj; ghis disshirighos la arghenta cheneto, rompighos la ora lampeto, rompighos la krucho che la fonto kaj falos la rado en la puton. Kaj la polvo refarighos tero, kiel ghi estis, kaj la spirito reiros al Dio, kiu ghin donis. Vanto de vantajhojh diris la Predikanto, chio estas vantajho. Krom tio, ke la Predikanto estis saghulo, li ankorau instruis scion al la popolo; li chion pesis, esploris kaj verkis multe da sentencoj. Penis la Predikanto trovi agrablajn parolojn, kaj li skribis. ghuste vortojn de vero. La paroloj de saghuloj estas kiel akraj pintoj, kaj kiel enbatitaj najloj estas la vortoj de publikaj parolistoj; ili estas donitaj de unu pashtisto. Kaj krom tio, mia filo, akceptu mian instruon, ke se oni volus verki multajn librojn, ne estus fino, kaj multe legi lacigas la korpon. Ni auskultu la finon de chio: timu Dion kaj plenumu Liajn ordonojn, char tio chi estas chio por la homo. Char chiun faron Dio venigos al jugho, ech chion kashitan, chu ghi estas bona au malbona. ***END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK EL LA BIBLIO*** ******* This file should be named 11307.txt or 11307.zip ******* This and all associated files of various formats will be found in: http://www.gutenberg.net/1/1/3/0/11307 Updated editions will replace the previous one--the old editions will be renamed. Creating the works from public domain print editions means that no one owns a United States copyright in these works, so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United States without permission and without paying copyright royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you do not charge anything for copies of this eBook, complying with the rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose such as creation of derivative works, reports, performances and research. They may be modified and printed and given away--you may do practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is subject to the trademark license, especially commercial redistribution. *** START: FULL LICENSE *** THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free distribution of electronic works, by using or distributing this work (or any other work associated in any way with the phrase "Project Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project Gutenberg-tm License (available with this file or online at http://gutenberg.net/license). Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm electronic works 1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to and accept all the terms of this license and intellectual property (trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. 1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be used on or associated in any way with an electronic work by people who agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works even without complying with the full terms of this agreement. See paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic works. See paragraph 1.E below. 1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the collection are in the public domain in the United States. If an individual work is in the public domain in the United States and you are located in the United States, we do not claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, displaying or creating derivative works based on the work as long as all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope that you will support the Project Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with the work. You can easily comply with the terms of this agreement by keeping this work in the same format with its attached full Project Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. 1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in a constant state of change. If you are outside the United States, check the laws of your country in addition to the terms of this agreement before downloading, copying, displaying, performing, distributing or creating derivative works based on this work or any other Project Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning the copyright status of any work in any country outside the United States. 1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: 1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, copied or distributed: This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at www.gutenberg.net 1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived from the public domain (does not contain a notice indicating that it is posted with permission of the copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in the United States without paying any fees or charges. If you are redistributing or providing access to a work with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9. 1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted with the permission of the copyright holder, your use and distribution must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the permission of the copyright holder found at the beginning of this work. 1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm License terms from this work, or any files containing a part of this work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. 1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this electronic work, or any part of this electronic work, without prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with active links or immediate access to the full terms of the Project Gutenberg-tm License. 1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any word processing or hypertext form. However, if you provide access to or distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than "Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.net), you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm License as specified in paragraph 1.E.1. 1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. 1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided that - You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he has agreed to donate royalties under this paragraph to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid within 60 days following each date on which you prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty payments should be clearly marked as such and sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in Section 4, "Information about donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." - You provide a full refund of any money paid by a user who notifies you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm License. You must require such a user to return or destroy all copies of the works possessed in a physical medium and discontinue all use of and all access to other copies of Project Gutenberg-tm works. - You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the electronic work is discovered and reported to you within 90 days of receipt of the work. - You comply with all other terms of this agreement for free distribution of Project Gutenberg-tm works. 1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm electronic work or group of works on different terms than are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing from both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the Foundation as set forth in Section 3 below. 1.F. 1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread public domain works in creating the Project Gutenberg-tm collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic works, and the medium on which they may be stored, may contain "Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by your equipment. 1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all liability to you for damages, costs and expenses, including legal fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH DAMAGE. 1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a written explanation to the person you received the work from. If you received the work on a physical medium, you must return the medium with your written explanation. The person or entity that provided you with the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a refund. If you received the work electronically, the person or entity providing it to you may choose to give you a second opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy is also defective, you may demand a refund in writing without further opportunities to fix the problem. 1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS,' WITH NO OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. 1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any provision of this agreement shall not void the remaining provisions. 1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance with this agreement, and any volunteers associated with the production, promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, that arise directly or indirectly from any of the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of electronic works in formats readable by the widest variety of computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from people in all walks of life. Volunteers and financial support to provide volunteers with the assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will remain freely available for generations to come. In 2001, the Project Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit 501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by U.S. federal laws and your state's laws. The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered throughout numerous locations. Its business office is located at 809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact information can be found at the Foundation's web site and official page at http://pglaf.org For additional contact information: Dr. Gregory B. Newby Chief Executive and Director gbnewby@pglaf.org Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide spread public support and donations to carry out its mission of increasing the number of public domain and licensed works that can be freely distributed in machine readable form accessible by the widest array of equipment including outdated equipment. Many small donations ($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt status with the IRS. The Foundation is committed to complying with the laws regulating charities and charitable donations in all 50 states of the United States. Compliance requirements are not uniform and it takes a considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up with these requirements. We do not solicit donations in locations where we have not received written confirmation of compliance. To SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any particular state visit http://pglaf.org While we cannot and do not solicit contributions from states where we have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition against accepting unsolicited donations from donors in such states who approach us with offers to donate. International donations are gratefully accepted, but we cannot make any statements concerning tax treatment of donations received from outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation methods and addresses. Donations are accepted in a number of other ways including including checks, online payments and credit card donations. To donate, please visit: http://pglaf.org/donate Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic works. Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm concept of a library of electronic works that could be freely shared with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper edition. Each eBook is in a subdirectory of the same number as the eBook's eBook number, often in several formats including plain vanilla ASCII, compressed (zipped), HTML and others. Corrected EDITIONS of our eBooks replace the old file and take over the old filename and etext number. The replaced older file is renamed. VERSIONS based on separate sources are treated as new eBooks receiving new filenames and etext numbers. Most people start at our Web site which has the main PG search facility: http://www.gutenberg.net This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, including how to make donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. EBooks posted prior to November 2003, with eBook numbers BELOW #10000, are filed in directories based on their release date. If you want to download any of these eBooks directly, rather than using the regular search system you may utilize the following addresses and just download by the etext year. http://www.ibiblio.org/gutenberg/etext06 (Or /etext 05, 04, 03, 02, 01, 00, 99, 98, 97, 96, 95, 94, 93, 92, 92, 91 or 90) EBooks posted since November 2003, with etext numbers OVER #10000, are filed in a different way. The year of a release date is no longer part of the directory path. The path is based on the etext number (which is identical to the filename). The path to the file is made up of single digits corresponding to all but the last digit in the filename. For example an eBook of filename 10234 would be found at: http://www.gutenberg.net/1/0/2/3/10234 or filename 24689 would be found at: http://www.gutenberg.net/2/4/6/8/24689 An alternative method of locating eBooks: http://www.gutenberg.net/GUTINDEX.ALL *** END: FULL LICENSE ***